CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Ăn uống khoa học trong mùa nóng

Người bệnh ăn gì - 14/07

Mùa hạ là mùa dương khí vượng nhất trong năm, thời tiết nóng bức và ẩm thấp. Quá trình trao đổi chất trong cơ thể con người diễn ra mạnh mẽ, dương khí phát ra ngoài, âm khí tiềm phục ở trong.

Các lỗ chân lông giãn rộng, mồ hôi tiết ra nhiều để điều hòa thân nhiệt nhưng cũng vì thế mà tà khí dễ xâm nhập cơ thể. Hệ thống mao mạch ngoại vi cũng giãn ra, khí huyết lưu thông nhanh và mạnh hơn.

Công năng của tỳ vị có xu hướng suy giảm vì nóng bức uống nhiều làm cho dịch vị bị pha loãng, quá trình tiêu hóa và hấp thu thức ăn dễ bị rối loạn. Bởi vậy, cổ nhân khuyên đưa ra các lời khuyên về ăn uống trong mùa hạ.

Chú trọng thanh nhiệt giải thử, lợi niệu, trừ thấp

Nắng nóng là chủ khí mùa hạ, là dương tà, tính thăng tán dễ làm hao tổn khí và tân dịch. Thử tà xâm nhập cơ thể gây ra nhiều mồ hôi làm tổn thương tân dịch, nếu không kịp thời bù đắp thậm chí có thể làm hao tổn nguyên khí, biểu hiện ra bên ngoài bằng các triệu chứng như mệt lả, khó thở, ngại nói, có khi đột nhiên ngã lăn bất tỉnh (say nắng, say nóng).

Hơn nữa, thử thường kiêm với thấp (độ ẩm), thấp là âm tà dễ làm tổn thương dương khí. Đặc điểm của thấp tà là nặng trệ, kết dính, dễ gây thương tổn tỳ dương. Biểu hiện trên lâm sàng bằng các triệu chứng như chân tay tê mỏi, mình mẩy nặng nề, đầu nặng như đeo đá, không muốn ăn, hay đầy bụng, dễ đi lỏng, thậm chí có thể phù nhẹ hai chân...

Bởi vậy, trong mùa hạ, Đông y khuyên nên chú trọng dùng nhiều đồ ăn thức uống có tác dụng thanh nhiệt giải thử, lợi niệu trừ thấp như dưa hấu, mướp đắng, dưa chuột, bí đao, đậu xanh, đậu đen, cháo ngũ đậu, cháo ý dĩ, cháo đậu xanh, cháo biển đậu, cháo lá sen, trà nhân trần, trà hoa cúc, trà nụ hoặc lá vối, trà actiso, trà khổ qua...

Những ngày quá nóng bức có thể dùng một chút nước ướp lạnh hoặc nước đá để giúp cơ thể giải nhiệt nhưng không được dùng nhiều để tránh làm thương tổn tỳ vị, tạo điều kiện cho thấp tà gây bệnh bên trong. Khi mồ hôi ra nhiều phải chú ý bổ sung đủ lượng nước đã mất bằng đường ăn uống.

Cổ nhân có câu: “Hãn vi tâm dịch” (mồ hôi là dịch của tâm), bởi thế khi mất mồ hôi âm dịch trong cơ thể nói chung và âm dịch trong tạng Tâm nói riêng (gọi là Tâm âm) cần chú ý trọng dụng những đồ ăn thức uống có công dụng thanh nhiệt dưỡng âm như thạch đen, chè đậu đen, trà mạch môn, nước ép quả lê, nước ép ngó sen, nước mơ, nước mận, nước dâu, trà bát bảo...

Ăn uống khoa học trong mùa nóngMùa hạ chú ý tránh làm thương tổn tỳ vị.

Mùa hạ chú ý tránh làm thương tổn tỳ vị

Theo Đông y, các thực phẩm có công dụng phương hương tỉnh tỳ, kiện tỳ hóa thấp, giải thử đều trực tiếp hoặc gián tiếp giữ gìn và nâng cao năng lực hoạt động của tỳ vị, ví như các loại cháo chế từ đậu xanh, đậu cô-ve, bạch biển đậu, ý dĩ, hạt sen, củ mài...; các loại trà hoắc hương, trà nụ vối, trà hương nhu, trà lá sen...

Nên chú ý dùng thêm các đồ ăn thức uống có vị chua ngọt, cay thơm để nhằm mục đích khai vị, kích thích cảm giác thèm ăn như các loại canh chua chế từ quả sấu, me, khế, quả dọc, tai chua, quả chay, chua me đất hoa vàng... và các loại nước cam, nước chanh, nước mơ, nước sấu... Tuy nhiên, cần chú ý không nên dùng quá nhiều đường tinh luyện khi pha chế các loại nước giải khát.

Để bảo vệ nguyên khí, cổ nhân khuyên “bảy mươi hai ngày mùa hạ nên bớt vị đắng, tăng vị cay để dưỡng phế khí” (Thiên kim yếu phương). Bởi vì căn cứ vào quy luật ngũ hành, Tâm thuộc hỏa, Phế thuộc kim, hỏa khắc kim, Tâm hỏa quá thịnh sẽ khắc phạt Phế kim, vị đắng vào Tâm, vị cay vào Phế, nếu ăn thêm một ít vị cay thì Phế khí sẽ được trợ dưỡng, nếu ăn bớt vị đắng thì Tâm hỏa sẽ không quá vượng thịnh mà hại Phế khí.

Tôn Tư Mạo, danh y đời Đường (Trung Quốc) đã viết: “Nghi tỉnh khổ tăng tân, dĩ dưỡng phế khí” (nên giảm đắng tăng cay để dưỡng phế khí).

Mùa hạ nên dưỡng dương, bệnh mùa đông trị vào mùa hạ

Mùa hạ nóng nực tuy phải dùng nhiều đồ ăn thức uống có tác dụng thanh nhiệt giải thử nhưng vẫn cần lấy ôn ấm làm chính để trợ giúp khí dương. Bởi vì, các nhà dưỡng sinh Đông y cho rằng mùa hạ tuy dương khí vượng thịnh bên ngoài nhưng khí âm lại tiềm ẩn bên trong cơ thể, vậy nên “trời tuy nóng chớ tham mát, dưa tuy ngon chớ ăn nhiều”.

Nếu không biết giữ gìn dương khí trong mùa hạ thì mùa đông sẽ mắc nhiều bệnh tật, phải biết thuận ứng thiên thời để bồi bổ dương khí, trừ khử âm hàn có như vậy mới gọi là phòng bệnh triệt để. Các quan niệm của cổ nhân như “đông bệnh hạ trị” (bệnh mùa đông trị vào mùa hạ), “bổ tại tam phục” (một số bệnh âm thịnh dương hư và bệnh mạn tính thường phát vào mùa đông có thể sẽ giải quyết tốt nếu biết bồi bổ vào thời kỳ “tam phục”).

Tam phục là cách gọi chung của sơ phục, trung phục và mạt phục, chỉ thời kỳ nóng nhất trong năm: sơ phục, 10 ngày tính từ ngày canh thứ ba sau Hạ chí; trung phục, 20 ngày tính từ ngày canh thứ tư sau Hạ chí; mạt phục, 10 ngày tính từ ngày canh thứ nhất sau Lập thu. Bởi vậy, trong mùa hạ việc chọn dùng một số đồ ăn thức uống có tính ôn bổ cũng là rất cần thiết, đặc biệt đối với những người có bệnh mạn tính và thể chất vốn suy nhược do dương khí kém.

Theo ThS. Hoàng Khánh Toàn/Sức khỏe và Đời sống

Miễn cước lưu lượng 3G/4G khi đọc, tra cứu 700 bệnh và xem hàng nghìn video về sức khỏe. Soạn tin SK7 gửi 5005 (5.000đ/tuần) hoặc Bấm Tại đây!

Tin liên quan

10 nguyên tắc ăn uống hợp lý để ung thư không đến 'gõ cửa'

Sống khỏe - 29/05

10 nguyên tắc ăn uống hợp lý để ung thư không đến 'gõ cửa'

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra mối quan hệ giữa chế độ ăn uống với phòng chống ung thư, trong đó chỉ ra nhóm chất dinh dưỡng có tác dụng ngăn ngừa ung thư hiệu quả mà bạn nên biết để tích cực bổ sung vào thực đơn gia đình.

Nghệ thuật ăn uống mùa nóng: không phải cứ đồ lạnh thì sẽ hạ nhiệt và một số nguyên tắc cần biết khác

Sống khỏe - 29/06

Nghệ thuật ăn uống mùa nóng: không phải cứ đồ lạnh thì sẽ hạ nhiệt và một số nguyên tắc cần biết khác

Những lưu ý khi ăn uống vào mùa này để tốt cho sức khoẻ mà ai cũng cần biết để có sức mà tha hồ đi chơi, đi du lịch hè!

Ăn uống gì để trẻ có răng khỏe đẹp

Sống khỏe - 07/07

Ăn uống gì để trẻ có răng khỏe đẹp

Hệ răng của trẻ muốn phát triển tối ưu cần phải có sự phối hợp chặt chẽ của các yếu tố dinh dưỡng và các yếu tố ngoài dinh dưỡng. Khi một trong các yếu tố ấy bị khiếm khuyết, đều có thể dẫn đến tình trạng răng hư, xấu, mất răng.

Video có thể bạn quan tâm

  

8 quan niệm sai lầm phổ biến về ăn uống

Nếu bạn nghĩ không nên ăn sau 6h tối, có thể uống bao nhiêu nước ép tùy thích, dùng đường nâu thì tốt hơn... thì đã quan niệm sai về thói quen ăn uống, theo Bright Side (Video: Vnexpress.net)

Tin cùng chuyên mục

Chỉ dùng lò vi sóng, tôi làm được món bánh vừa nhanh vừa ngon lại còn giúp giảm cân!

Sống khỏe - 13/07

Chỉ dùng lò vi sóng, tôi làm được món bánh vừa nhanh vừa ngon lại còn giúp giảm cân!

Khoai lang là một trong những loại thực phẩm có tác dụng giảm cân được nhiều người yêu thích. Vì thế, bạn hãy thử ngay cách làm bánh khoai lang siêu ngon siêu dễ chỉ bằng lò vi sóng này nhé!

Mùa hè uống nước dừa là tuyệt hảo nhưng bổ dừa thế nào thì các mẹ học lỏm ngay mẹo “dễ như ăn kẹo” sau

Sống khỏe - 13/07

Mùa hè uống nước dừa là tuyệt hảo nhưng bổ dừa thế nào thì các mẹ học lỏm ngay mẹo “dễ như ăn kẹo” sau

Với mẹo này, hẳn mọi thành viên trong gia đình sẽ lác mắt trước tài bổ dừa của bạn đấy!

Đủ kiểu ăn uống giảm cân từ sao Cbiz: người uống nước chanh, người không ăn gì sau 7 giờ tối

Sống khỏe - 13/07

Đủ kiểu ăn uống giảm cân từ sao Cbiz: người uống nước chanh, người không ăn gì sau 7 giờ tối

Để duy trì được vóc dáng mảnh mai, thon gọn, nhiều sao Hoa Ngữ sẵn sàng nhịn ăn, nhịn uống hòng ép cân nặng giảm xuống thật nhanh.

Ẩm thực Việt Nam hiện tại đang nằm ở đâu trên bản đồ thế giới?

Sống khỏe - 12/07

Ẩm thực Việt Nam hiện tại đang nằm ở đâu trên bản đồ thế giới?

Xét theo độ nổi tiếng, tuy Việt Nam còn chưa thể vượt qua những cái tên lớn trong làng ẩm thực, nhưng cũng đã có được những khẳng định trên trường quốc tế.

Loại hạt được mệnh danh là 'vua các loại hạt', ăn nhiều giúp hạ huyết áp, bảo vệ tim mạch lại kéo dài tuổi thọ

Sống khỏe - 11/07

Loại hạt được mệnh danh là 'vua các loại hạt', ăn nhiều giúp hạ huyết áp, bảo vệ tim mạch lại kéo dài tuổi thọ

Quả óc chó chứa nhiều vitamin, khoáng chất, protein, hàm lượng chất xơ vô cùng lớn, có tác dụng hạ huyết áp, bảo vệ tim mạch xứng đáng được trao tặng danh hiệu 'vua của các loại hạt'.

Tin mới

Tai nạn thương tâm trong phòng tắm: đôi vợ chồng trẻ thiệt mạng vì bị điện giật

Sống khỏe - 18/08

Tai nạn thương tâm trong phòng tắm: đôi vợ chồng trẻ thiệt mạng vì bị điện giật

Mới đây, một cặp vợ chồng người Trung Quốc đã tử vong vào ngày 9/8. Nguyên nhân được tìm hiểu là do tai nạn điện giật khi người vợ đang tắm.

Nghiện thứ đồ uống này, nam thanh niên qua đời ở tuổi 30

Sống khỏe - 18/08

Nghiện thứ đồ uống này, nam thanh niên qua đời ở tuổi 30

Chỉ thích uống nước ngọt thay vì sử dụng nước lọc hàng ngày, Wang đã bị đái tháo đường tuýp 2 và anh vừa qua đời ở tuổi 30 do biến chứng của đái tháo đường.

Giá đỗ vô cùng rẻ lại dễ làm tại nhà và có thể đem lại vô số lợi ích tuyệt vời cho cơ thể

Sống khỏe - 18/08

Giá đỗ vô cùng rẻ lại dễ làm tại nhà và có thể đem lại vô số lợi ích tuyệt vời cho cơ thể

Giá đỗ được coi là loại siêu thực phẩm vừa giúp giải độc cơ thể, giảm cân, cung cấp nhiều năng lượng lại vừa không 'đau ví'.

Trẻ ho nhiều đờm có nên uống thuốc giảm ho?

Sống khỏe - 18/08

Trẻ ho nhiều đờm có nên uống thuốc giảm ho?

Thời tiết thay đổi bé nhà tôi bị ho nặng tiếng, kèm theo nhiều đờm nhưng cháu không bị khó thở, không sốt.

Giáo dục giới tính cho con tuổi mới lớn: Cần đề cập những chuyện gì?

Sống khỏe - 18/08

Giáo dục giới tính cho con tuổi mới lớn: Cần đề cập những chuyện gì?

Đa số phụ huynh thường cảm thấy thực sự khó khăn khi trao đổi với con về chủ đề giới tính và tình dục. Thế nhưng, đừng phó mặc việc giáo dục giới tính (GDGT)cho nhà trường.

Xem thêm

Video nổi bật