CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Cảnh giác trước thông tin giả sức khỏe

Đời sống - 11/09

Trên thế giới, thông tin giả liên quan đến sức khỏe đang được cảnh báo ở mức “rất tệ hại”. Còn trong nước ta, thông tin giả sức khỏe đang phát triển chóng mặt với sự “trợ lực” của mạng xã hội, tạo ra những hệ lụy không thể xem thường.

Có một bác sĩ kể câu chuyện khá chua chát như sau: một bệnh nhân nữ bị đái tháo đường hơn 8 năm, nhờ ông chữa mà đường huyết 3 năm nay rất ổn. Lần tái khám gần đây, đột nhiên đường huyết tăng vọt. Bà khẳng định vẫn uống thuốc, tập thể dục đều đặn và không thay đổi chế độ ăn. Gặng hỏi mãi thì bà mới rụt rè cho biết: “Thú thật với bác sĩ, hai tháng nay, mỗi ngày tôi ăn thêm nửa quả dưa hấu vì con tôi xem trên mạng thấy có người bảo trong dưa hấu có chất trị được bệnh đái tháo đường”! (Bà đâu biết rằng trong dưa hấu ăn ngọt như thế là chứa nhiều đường).

Ai có dùng Facebook chắc không lạ với những thông tin có thể gây hại. Kiểu như bệnh nhân bị đột quỵ lại có lời khuyên, thay vì đưa đến ngay bệnh viện, người nhà mất thời gian chích máu 10 đầu ngón tay và cạy miệng đổ nước gừng(!). Hay thông tin của nhóm “phản đối chủng ngừa” (anti-vaccination movement) nhan nhản trên mạng gần đây với những lập luận quá ư… khôi hài đối với giới chuyên môn là bác sĩ.

Cần nhắc lại, chính nhờ thành tựu của chủng ngừa, rất nhiều con em của chúng ta thoát được sự hành hạ của các bệnh truyền nhiễm. Cụ thể, Việt Nam đã thanh toán bại liệt vào năm 2000, đạt mục tiêu loại trừ uốn ván sơ sinh vào năm 2005, tỉ lệ mắc hầu hết là các bệnh có thuốc chủng phòng (vắcxin) trong “Chương trình tiêm chủng mở rộng” đều giảm qua các năm. Tất cả những điều vừa kể có nguy cơ bị phá vỡ từ việc “từ chối tiêm chủng” do sự tin quá đổi vào thông tin giả sức khỏe trên mạng.

Cảnh giác trước thông tin giả sức khỏe - ảnh 1

Mạng xã hội tạo ra những hệ lụy không thể xem thường

Cũng trên mạng xã hội, thời gian gần đây “bùng nổ” những thông tin chia sẻ, và cả những ý kiến nhiều chiều về việc hướng dẫn dùng những bài thuốc dân gian (bao gồm cả thuốc nam, thuốc bắc, thuốc thảo dược theo công thức của người dân tộc...) , những bài thuốc đặc trị chưa được kiểm chứng, và cả những phương pháp trị liệu... cho các bệnh thông thường cho đến bệnh nan y như ung thư.

Dẫu những thông tin lan truyền trên mạng xã hội không có giá trị về mặt y khoa nhưng người ta hết hồn vì số lượt thích (like), chia sẻ (share), nhận xét (comment) lên đến hàng ngàn hàng ngàn.

Đối với các nhà chuyên môn y dược như bác sĩ, dược sĩ, phải luôn dựa trên quan điểm “y học thực chứng” hay “y học có chứng cứ” (evidence-based medicine, viết tắt EBM) trong thực hành y dược, tức phải biết chọn công cụ tìm tin hữu hiệu để tìm đúng thông tin trị liệu bằng thuốc đáng tin cậy. Các nhà điều trị được đào tạo để dùng thuốc hay một phương thức trị liệu nào đó, chỉ khi thuốc hay phương thức trị liệu thật sự đã trải qua những nghiên cứu gọi là thử nghiệm lâm sàng (tức thử trên người) khoa học đúng bài bản.

Vì sức khỏe và tính mạng người bệnh, họ không dùng một cách tùy tiện những bài thuốc dân gian (bao gồm cả thuốc nam, thuốc bắc, thuốc thảo dược theo công thức của người dân tộc...), những bài thuốc đặc trị chưa được kiểm chứng, và cả những phương pháp trị liệu ... cho các bệnh thông thường cho đến bệnh nan y như ung thư, nếu như họ không tìm thấy chứng cứ (tài liệu khoa học, các bài báo khoa học đáng tin cậy…) cho thấy việc dùng đó thật sự có lợi ích cho người bệnh.

Ở đây, xin có đôi điều nói về các bài thuốc dân gian. Các bài thuốc dân gian là kinh nghiệm dùng thuốc của người xưa truyền lại. Chính nhờ có các bài thuốc dân gian mà các sách thuốc cổ mới được xây dựng, nhằm đúc kết, hệ thống hóa lại. Tuy nhiên, có một nhược điểm đối với các bài thuốc dân gian là do truyền miệng, từ người này sang người khác, từ đời này sang đời khác, đưa đến việc “tam sao thất bổn”.

Do đó, xen lẫn những bài thuốc là kinh nghiệm đưa đến hiệu quả có tác dụng trị bệnh thật sự, vẫn có những bài thuốc là kinh nghiệm đã bị thổi phồng thật ra không hiệu quả, thậm chí dựa vào mê tín, thần bí hóa. Trong ngành Dược nước ta hiện nay có đặt ra một nhiệm vụ là sưu tầm, phát hiện các bài thuốc dân gian để kiểm tra thật giả, tốt xấu, thậm chí nghiên cứu về mặt khoa học, thử nghiệm lâm sàng nhằm chọn ra các bài thuốc dân gian có giá trị, bổ sung vào vốn y học cổ truyền của nước ta. Ta cần cảnh giác với các bài thuốc dân gian lan truyền trên mạng hiện nay, được đề cao thái quá chữa được ung thư là không đáng tin cậy.

Ta cần ghi nhớ, dược phẩm luôn gắn liền với kinh doanh, không loại trừ nhiều thông tin về dược phẩm đã “bị nhiễu” chỉ vì mục đích lợi nhuận.

Đối với người dân thường nói chung, xin có lời khuyên đừng bao giờ dùng thông tin trên internet hay theo lời mách bảo để tìm cách chẩn đoán bệnh và tự chữa bệnh. Nhiều người mỗi khi lo lắng về sức khỏe của mình là cứ vào mạng để tìm bệnh, thấy trường hợp nào giống như các triệu chứng mình có là cứ y như toa thuốc trên mạng mua về sử dụng, không cần đến bác sĩ.

Việc tự vào các địa chỉ mạng để tìm thuốc thích hợp (“thích hợp” do đã được quảng cáo rất nghệ thuật nhằm nghe xuôi tai, chiều nào cũng lọt), rồi mua thuốc trên mạng hoặc đến nhà thuốc mua về tự uống, thậm chí mua theo lối rỉ tai, chuyền tay là rất nguy hiểm.

Theo PGS.TS.DS. NGUYỄN HỮU ĐỨC/Suckhoedoisong.vn

Tin liên quan

Danh sách các website quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe có dấu hiệu vi phạm

Sống khỏe - 23/08

Danh sách các website quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe có dấu hiệu vi phạm

Theo Cục An toàn thực phẩm, trong thời gian vừa qua trên một số website quảng cáo sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có dấu hiệu vi phạm quy định về quảng cáo.

Tin cùng chuyên mục

Bộ Y tế khẳng định không cấp xác nhận công bố cho thực phẩm giảm cân Bà Vần

Sống khỏe - 08/09

Bộ Y tế khẳng định không cấp xác nhận công bố cho thực phẩm giảm cân Bà Vần

Trên các phương tiện thông tin điện tử, trang mạng xã hội đang quảng cáo và rao bán sản phẩm ' phẩm bảo vệ sức khỏe: Giảm cân Bà Vần' số Xác nhận công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm số 44492/2017/ATTP-XNCB cấp ngày 30/11/2017.

Lo ngại nguy cơ dịch bệnh hè - thu bùng phát

Sống khỏe - 07/09

Lo ngại nguy cơ dịch bệnh hè - thu bùng phát

Theo Bộ Y tế, hiện nay thời tiết khí hậu đang chuyển mùa hè - thu, đây cũng là thời điểm thời tiết diễn biến phức tạp, rất thuận lợi cho các dịch bệnh truyền nhiễm phát sinh và phát triển.

Y tế các tỉnh tích cực khắc phục hậu quả sau mưa lũ

Sống khỏe - 07/09

Y tế các tỉnh tích cực khắc phục hậu quả sau mưa lũ

Đợt mưa lũ cuối tháng 8, đầu tháng 9/2018 đã gây thiệt hại, ngập lụt nghiêm trọng về người và tài sản ở Sơn La, Thanh Hóa.

Nghĩ rằng mình còn quá trẻ không thể bị bệnh này, cô gái lờ đi các triệu chứng để rồi suýt trả giá bằng tính mạng

Sống khỏe - 06/09

Nghĩ rằng mình còn quá trẻ không thể bị bệnh này, cô gái lờ đi các triệu chứng để rồi suýt trả giá bằng tính mạng

Các bác sĩ đã xác nhận rằng cô gái trẻ 21 tuổi đã thực sự bị đột quỵ - bệnh tưởng chừng chỉ gặp ở người già - và nếu cô điều trị chậm trễ thì có thể sẽ ảnh hưởng đến tính mạng.

Người phụ nữ 43 tuổi phát hiện ra mình mắc bệnh ung thư vú sau khi giảm 15kg trong 5 tuần

Sống khỏe - 06/09

Người phụ nữ 43 tuổi phát hiện ra mình mắc bệnh ung thư vú sau khi giảm 15kg trong 5 tuần

Bất ngờ thấy trên ngực mình có nốt hạch lạ, cô Elaine Atkinson quyết định đi khám và không hề biết rằng mình đã mắc bệnh ung thư vú.

Tin mới

Thông tin mới vụ tài xế đâm chết 8 người đi viếng mộ

Sống khỏe - 1 giờ trước

Thông tin mới vụ tài xế đâm chết 8 người đi viếng mộ

Nạn nhân nặng nhất vẫn đang được điều trị tích cực tại BV Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội).

Phía sau những đứa trẻ xuất sắc là những bậc cha mẹ biết lùi về phía sau

Sống khỏe - 1h5 phút trước

Phía sau những đứa trẻ xuất sắc là những bậc cha mẹ biết lùi về phía sau

Bố mẹ nên lùi về phía sau và nhường không gian cho trẻ tự phát triển và hoàn thiện bản thân.

Thấy con có những hành vi ứng xử bất thường này cha mẹ tuyệt đối đừng bỏ qua mà hãy uốn nắn, sửa chữa ngay

Sống khỏe - 1h5 phút trước

Thấy con có những hành vi ứng xử bất thường này cha mẹ tuyệt đối đừng bỏ qua mà hãy uốn nắn, sửa chữa ngay

Gặp khó khăn trong việc kiểm soát cảm xúc, có hành vi bốc đồng không phù hợp với lứa tuổi, cư xử và có những hành vi bất thường là những dấu hiệu mà cha mẹ cần cảnh giác và kịp thời uốn nắn cho trẻ.

8 bí mật đồ lót giúp vùng kín khỏe đẹp

Sống khỏe - 1h20 phút trước

8 bí mật đồ lót giúp vùng kín khỏe đẹp

Bạn có biết rằng chất liệu vải của quần lót đang sử dụng có ảnh hưởng đến sức khỏe của bạn hoặc quần lót cũng có hạn sử dụng của nó?

Bài kiểm tra sức khỏe đơn giản bạn có thể tự làm tại nhà để biết mình có bị 9 bệnh này hay không

Sống khỏe - 1h38 phút trước

Bài kiểm tra sức khỏe đơn giản bạn có thể tự làm tại nhà để biết mình có bị 9 bệnh này hay không

Dưới đây là tập hợp một loạt các thử nghiệm đơn giản mà bạn có thể tự làm tại nhà để dự đoán nguy cơ phát triển một số bệnh và đánh giá xem mình có cần gặp bác sĩ chuyên khoa ngay không.

Xem thêm

Video nổi bật