Dầu thực vật và mỡ động vật: Phải kết hợp đúng mới tốt

Dinh dưỡng gia đình - 04/04

Dầu và mỡ là nguồn chất béo cần thiết cho sự sống. Thường thường khi nói đến chất béo ta nghĩ ngay đến các chất béo đã tách rời như bơ, mỡ, dầu...

Cần chú ý là các chất béo còn tồn tại ở thức ăn tự nhiên như sữa, trứng, thịt, cá... Dạng chất béo này có thể đóng góp tới 1/4-1/2 lượng chất béo ăn vào.

Vai trò và giá trị dinh dưỡng của chất béo trong cơ thể

- Là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng: 1g chất béo khi đốt cháy trong cơ thể cho 9 kcal nghĩa là gấp 2,5 lần, nhiều hơn chất đạm hay bột đường. Ở động vật và người, chất béo ở dạng mỡ. Ở thực vật là dạng dầu.

- Là dung môi tốt cho các vitamin tan trong chất béo, chủ yếu là A, D, E, K.

- Là nguồn quan trọng của nhiều chất cần thiết đối với cơ thể như lecithin, axit béo chưa no cần thiết và nhiều chất sinh học quan trọng khác.

Tham gia cấu trúc cơ thể: như chất béo có trong tế bào ở một số bộ phận cơ thể là não, tim... Chất béo có vai trò điều hòa các hoạt động chức phận của cơ thể do nó tham gia vào màng tế bào, màng nhân và các nội quan trong tế bào. Chất béo còn có vai trò bảo vệ cơ thể tránh yếu tố thay đổi nhiệt độ của môi trường, đặc biệt là với lạnh.

Dầu thực vật và mỡ động vật: Phải kết hợp đúng mới tốt - ảnh 1

Trước kia, mỡ lợn được sử dụng phổ biến trong chế biến món ăn

Chất béo được sử dụng để chế biến thức ăn tạo ra hương vị thơm ngon cho bữa ăn, gây cảm giác no lâu vì các thức ăn có nhiều dầu mỡ ở lại lâu hơn trong dạ dày (chất béo được hấp thu cao khoảng 3,5 giờ sau bữa).

Trước đây thường lấy các tiêu chuẩn như đặc tính cảm quan, độ đồng hóa, hàm lượng các vitamin A, D để đánh giá giá trị các chất béo nên coi mỡ động vật là có giá trị còn dầu thực vật là kém giá trị. Những nghiên cứu gần đây cho thấy cách chia như vậy là thiếu cơ sở khoa học hợp lý. Dầu thực vật chứa nhiều chất có hoạt tính sinh học cao như các axit béo chưa no cần thiết linoleic (linolenic), tocopherol, phytosterol...

Phytosterol là thành phần sterol thường xuyên đi kèm theo dầu thực vật, nó có hoạt tính sinh học và  giữ vai trò quan trọng trong điều hòa chuyển hóa mỡ và cholesterol. Phytosterol kết hợp với cholesterol thành những hợp chất không tan, không được hấp thụ nhờ vậy ngăn ngừa tăng cholesterol máu.

Vì sao phải dùng kết hợp cả dầu và mỡ?

Không một chất béo nào đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu sau: hàm lượng vitamin A, D và tocopherol, hàm lượng các phosphatid (lecithin...), hàm lượng các axit béo chưa no (linoleic...), hàm lượng các sterol (phytosterol...), dễ tiêu hóa và tính chất cảm quan tốt.

Dầu thực vật và mỡ động vật: Phải kết hợp đúng mới tốt - ảnh 2

Ngày nay, dầu ăn được ưa chuộng, sử dụng phổ biến hơn

Ví dụ: mỡ động vật có vitamin A, D nhưng lại có ít các axit arachidonic (trừ mỡ cá) và nghèo các axit béo chưa no cần thiết khác. Ngược lại, dầu thực vật không có vitamin A, D, axit arachidonic nhưng lại có nhiều axit béo chưa no linoleic, phosphatid, tocopherol...

Như vậy, chỉ có phối hợp các chất béo động vật và thực vật mới  tạo ra được các chất béo có giá trị sinh học cao. Về mặt giá trị sinh học, tỷ lệ chất béo nguồn gốc động vật/thực vật được khuyến nghị theo từng lứa tuổi:

Ở trẻ em do cơ thể đang phát triển nhanh nên rất cần axit arachidonic một axit béo không no có trong mỡ động vật, nhất là động vật ở biển, đặc biệt là mỡ cá, nên có tỷ lệ 70% chất béo động vật /30% thực vật. Vì trong thực phẩm sử dụng cho trẻ em như thịt, cá, trứng vốn đã có một ít chất béo động vật rồi nhưng vẫn chưa đủ nhu cầu cho lứa tuổi này nên cần phải cho thêm vào khẩu phần của trẻ hoặc là dầu hay mỡ theo tỷ lệ một bữa dầu, một bữa mỡ.

Ở người trưởng thành khuyến nghị về tỷ lệ chất béo động vật không quá 60% chất béo tổng số. Với người độ tuổi trung niên và người cao tuổi nên tăng thêm dầu thực vật chiếm khoảng 60-70% chất béo tổng số còn mỡ động vật chỉ nên có 30- 40%.

Dầu thực vật và mỡ động vật: Phải kết hợp đúng mới tốt - ảnh 3

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo phải kết hợp cân đối giữa dầu thực vật và mỡ động vật trong chế độ ăn

Lưu ý: Ở nhiệt độ không quá 102 độ C, dầu mỡ không có biến đổi đáng kể ngoài hóa lỏng, khi đun lâu ở nhiệt độ cao các axit béo không no bị ôxy hóa sẽ trở thành các axit béo no và trở nên rắn khó tiêu, đồng thời các liên kết kép không bền vững trong cấu trúc của axit này bị bẻ gãy tạo thành các sản phẩm trung gian như peroxit, aldehyt có hại đối với cơ thể. Còn nướng thức ăn trên bếp lửa mỡ rơi xuống tạo mùi thơm nhưng đó chính là carbuahydro - một tác nhân không tốt cho sức khỏe có thể gây ung thư.

Axit oleic (là axit béo chưa no có một nối đôi) có ở hầu hết trong các chất béo động vật và thực vật nên dễ thỏa mãn nhu cầu của cơ thể. Các axit béo chưa no có nhiều nối đôi như linoleic, linolenic... có hoạt tính sinh học rõ ràng nhất  còn được gọi là vitamin F hoặc axit béo cần thiết. Các axit này không được chuyển hóa trong cơ thể, chúng chỉ thỏa mãn nhờ thức ăn đưa vào.

Riêng cơ thể có khả năng chuyển từ A. Linoleic sang A. Arachidonic (ARA là axit béo chưa no có 4 nối đôi) nhưng phải có sự tham gia của vitamin B6, hoạt tính của axit này cao gấp 2-3 lần axit linoleic, nó có nhiều trong mỡ cá nhưng ít trong thực phẩm khác. Dầu thực vật hoàn toàn không có ARA.

BS. Phạm Thị Thục

Theo Suckhoedoisong.vn

Miễn cước lưu lượng 3G khi đọc, tra cứu 700 bệnh và xem hàng nghìn video về sức khỏe. Soạn tin SK7 gửi 5005 (5.000đ/tuần) hoặc Bấm Tại đây!

Tin liên quan

Đặt mỡ động vật và dầu thực vật lên bàn cân

Sống Khỏe - 03/03

Đặt mỡ động vật và dầu thực vật lên bàn cân

Dầu thực vật và mỡ động vật, loại nào tốt hơn vẫn là băn khoăn của nhiều người.

Có nên thay mỡ lợn bằng dầu ăn?

Sống Khỏe - 29/10

Có nên thay mỡ lợn bằng dầu ăn?

Nhiều người cho rằng ăn nhiều mỡ động vật sẽ dễ mắc bệnh gan nhiễm mỡ, béo phì... nên chuyển sang sử dụng hoàn toàn dầu.

Sai lầm khi không ăn mỡ động vật

Sống Khỏe - 20/11

Sai lầm khi không ăn mỡ động vật

Mỡ động vật rất tốt cho sức khỏe, bảo vệ tuần hoàn cơ thể, dự phòng tai bệnh tai biến mạch máu não và các bệnh tim mạch.

Không ăn mỡ lợn có thể gây suy giảm sinh dục

Sống Khỏe - 13/01

Không ăn mỡ lợn có thể gây suy giảm sinh dục

Nhiều người Việt quan niệm ăn mỡ động vật không tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, các chuyên gia đều cho rằng không nên bỏ ăn mỡ lợn.

Video có thể bạn quan tâm

  

Siêu thực phẩm đánh bay mỡ thừa

Bổ sung những thực phẩm sau vào chế độ ăn sẽ giúp bạn đánh bật mỡ thừa khỏi cơ thể (Việt hóa bởi Ánh Tuyết/SongKhoe.vn).

Tin cùng chuyên mục

Nhận biết 5 loại rau ăn hàng ngày tồn dư nhiều 'thuốc độc'

Sống Khỏe - 03/04

Nhận biết 5 loại rau ăn hàng ngày tồn dư nhiều 'thuốc độc'

Rau muống, rau cải, giá đỗ, các loại đậu, mướp đắng là 5 loại rau thông dụng nhưng tồn dư lượng thuốc trừ sâu, bảo vệ thực vật. Làm thế nào để phân biệt rau bẩn và sạch?

Giảm cân hiệu quả mà không cần cắt bỏ tinh bột bữa tối

Sống Khỏe - 03/04

Giảm cân hiệu quả mà không cần cắt bỏ tinh bột bữa tối

Bí quyết giúp bạn có một buổi tối ngon lành, đủ chất nhưng không làm tăng cân đây rồi!

Món ăn thuốc từ thằn lằn chữa yếu sinh lý, nhức mỏi

Sống Khỏe - 02/04

Món ăn thuốc từ thằn lằn chữa yếu sinh lý, nhức mỏi

Thằn lằn còn gọi rắn mối, tên khoa học Mabuya multifasciata Kuhl, là loài bò sát cỡ nhỏ, sống tự nhiên, thường ăn kiến, cào cào, châu chấu, sâu bọ…

Phát hiện loại rau thơm giúp người thọ trăm tuổi

Sống Khỏe - 01/04

Phát hiện loại rau thơm giúp người thọ trăm tuổi

Cây hương thảo giúp con người sống lâu 100 tuổi, theo các chuyên gia đang tiến hành nghiên cứu đối với 300 cụ già sống cực thọ ở 1 ngôi làng ở Italia.

Chất nhuộm vải trong măng: Làm hỏng gan, tủy người ăn

Sống Khỏe - 01/04

Chất nhuộm vải trong măng: Làm hỏng gan, tủy người ăn

Chất Aurmine vừa được phát hiện trong măng tươi ở Đà Nẵng thật ra là chất vàng ô được dùng để nhuộm vải hoặc làm ve quét tường trong ngành xây dựng.

Tin mới

6 lý do bạn nên ăn cay một chút vào mùa đông

Sống khỏe - 07/12

6 lý do bạn nên ăn cay một chút vào mùa đông

Không chỉ thỏa mãn khẩu vị trong những ngày đông lành lạnh, đồ ăn cay cũng đem lại rất nhiều lợi ích đấy!

Viêm tuyến mồ hôi có đáng lo?

Sống khỏe - 07/12

Viêm tuyến mồ hôi có đáng lo?

Viêm tuyến mồ hôi nếu không được điều trị đúng mức có thể gây mất thẩm mỹ...

24 giờ giành giật sự sống cứu 6 bệnh nhân nhồi máu cơ tim

Sống khỏe - 07/12

24 giờ giành giật sự sống cứu 6 bệnh nhân nhồi máu cơ tim

Ngày chủ nhật 4/12 vừa qua quả thực là một ngày chủ nhật nghẹt thở của các bác sĩ Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện E.

Kháng kháng sinh: Hiểm họa kinh khủng hơn cả ung thư

Sống khỏe - 07/12

Kháng kháng sinh: Hiểm họa kinh khủng hơn cả ung thư

Cô gái ở HN tử vong sau 1 tuần chỉ ho, sốt: BS cảnh báo hiểm họa kinh khủng hơn cả ung thư

Con bị hoại tử ruột vì cha mẹ pha sữa quá đặc

Sống khỏe - 07/12

Con bị hoại tử ruột vì cha mẹ pha sữa quá đặc

Không ít phụ huynh đã vô tình hại con bằng thói quen pha sữa kiểu này.

Xem thêm

Video nổi bật