CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Dầu thực vật và mỡ động vật: Phải kết hợp đúng mới tốt

Dinh dưỡng gia đình - 04/04

Dầu và mỡ là nguồn chất béo cần thiết cho sự sống. Thường thường khi nói đến chất béo ta nghĩ ngay đến các chất béo đã tách rời như bơ, mỡ, dầu...

Cần chú ý là các chất béo còn tồn tại ở thức ăn tự nhiên như sữa, trứng, thịt, cá... Dạng chất béo này có thể đóng góp tới 1/4-1/2 lượng chất béo ăn vào.

Vai trò và giá trị dinh dưỡng của chất béo trong cơ thể

- Là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng: 1g chất béo khi đốt cháy trong cơ thể cho 9 kcal nghĩa là gấp 2,5 lần, nhiều hơn chất đạm hay bột đường. Ở động vật và người, chất béo ở dạng mỡ. Ở thực vật là dạng dầu.

- Là dung môi tốt cho các vitamin tan trong chất béo, chủ yếu là A, D, E, K.

- Là nguồn quan trọng của nhiều chất cần thiết đối với cơ thể như lecithin, axit béo chưa no cần thiết và nhiều chất sinh học quan trọng khác.

Tham gia cấu trúc cơ thể: như chất béo có trong tế bào ở một số bộ phận cơ thể là não, tim... Chất béo có vai trò điều hòa các hoạt động chức phận của cơ thể do nó tham gia vào màng tế bào, màng nhân và các nội quan trong tế bào. Chất béo còn có vai trò bảo vệ cơ thể tránh yếu tố thay đổi nhiệt độ của môi trường, đặc biệt là với lạnh.

Dầu thực vật và mỡ động vật: Phải kết hợp đúng mới tốt - ảnh 1

Trước kia, mỡ lợn được sử dụng phổ biến trong chế biến món ăn

Chất béo được sử dụng để chế biến thức ăn tạo ra hương vị thơm ngon cho bữa ăn, gây cảm giác no lâu vì các thức ăn có nhiều dầu mỡ ở lại lâu hơn trong dạ dày (chất béo được hấp thu cao khoảng 3,5 giờ sau bữa).

Trước đây thường lấy các tiêu chuẩn như đặc tính cảm quan, độ đồng hóa, hàm lượng các vitamin A, D để đánh giá giá trị các chất béo nên coi mỡ động vật là có giá trị còn dầu thực vật là kém giá trị. Những nghiên cứu gần đây cho thấy cách chia như vậy là thiếu cơ sở khoa học hợp lý. Dầu thực vật chứa nhiều chất có hoạt tính sinh học cao như các axit béo chưa no cần thiết linoleic (linolenic), tocopherol, phytosterol...

Phytosterol là thành phần sterol thường xuyên đi kèm theo dầu thực vật, nó có hoạt tính sinh học và  giữ vai trò quan trọng trong điều hòa chuyển hóa mỡ và cholesterol. Phytosterol kết hợp với cholesterol thành những hợp chất không tan, không được hấp thụ nhờ vậy ngăn ngừa tăng cholesterol máu.

Vì sao phải dùng kết hợp cả dầu và mỡ?

Không một chất béo nào đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu sau: hàm lượng vitamin A, D và tocopherol, hàm lượng các phosphatid (lecithin...), hàm lượng các axit béo chưa no (linoleic...), hàm lượng các sterol (phytosterol...), dễ tiêu hóa và tính chất cảm quan tốt.

Dầu thực vật và mỡ động vật: Phải kết hợp đúng mới tốt - ảnh 2

Ngày nay, dầu ăn được ưa chuộng, sử dụng phổ biến hơn

Ví dụ: mỡ động vật có vitamin A, D nhưng lại có ít các axit arachidonic (trừ mỡ cá) và nghèo các axit béo chưa no cần thiết khác. Ngược lại, dầu thực vật không có vitamin A, D, axit arachidonic nhưng lại có nhiều axit béo chưa no linoleic, phosphatid, tocopherol...

Như vậy, chỉ có phối hợp các chất béo động vật và thực vật mới  tạo ra được các chất béo có giá trị sinh học cao. Về mặt giá trị sinh học, tỷ lệ chất béo nguồn gốc động vật/thực vật được khuyến nghị theo từng lứa tuổi:

Ở trẻ em do cơ thể đang phát triển nhanh nên rất cần axit arachidonic một axit béo không no có trong mỡ động vật, nhất là động vật ở biển, đặc biệt là mỡ cá, nên có tỷ lệ 70% chất béo động vật /30% thực vật. Vì trong thực phẩm sử dụng cho trẻ em như thịt, cá, trứng vốn đã có một ít chất béo động vật rồi nhưng vẫn chưa đủ nhu cầu cho lứa tuổi này nên cần phải cho thêm vào khẩu phần của trẻ hoặc là dầu hay mỡ theo tỷ lệ một bữa dầu, một bữa mỡ.

Ở người trưởng thành khuyến nghị về tỷ lệ chất béo động vật không quá 60% chất béo tổng số. Với người độ tuổi trung niên và người cao tuổi nên tăng thêm dầu thực vật chiếm khoảng 60-70% chất béo tổng số còn mỡ động vật chỉ nên có 30- 40%.

Dầu thực vật và mỡ động vật: Phải kết hợp đúng mới tốt - ảnh 3

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo phải kết hợp cân đối giữa dầu thực vật và mỡ động vật trong chế độ ăn

Lưu ý: Ở nhiệt độ không quá 102 độ C, dầu mỡ không có biến đổi đáng kể ngoài hóa lỏng, khi đun lâu ở nhiệt độ cao các axit béo không no bị ôxy hóa sẽ trở thành các axit béo no và trở nên rắn khó tiêu, đồng thời các liên kết kép không bền vững trong cấu trúc của axit này bị bẻ gãy tạo thành các sản phẩm trung gian như peroxit, aldehyt có hại đối với cơ thể. Còn nướng thức ăn trên bếp lửa mỡ rơi xuống tạo mùi thơm nhưng đó chính là carbuahydro - một tác nhân không tốt cho sức khỏe có thể gây ung thư.

Axit oleic (là axit béo chưa no có một nối đôi) có ở hầu hết trong các chất béo động vật và thực vật nên dễ thỏa mãn nhu cầu của cơ thể. Các axit béo chưa no có nhiều nối đôi như linoleic, linolenic... có hoạt tính sinh học rõ ràng nhất  còn được gọi là vitamin F hoặc axit béo cần thiết. Các axit này không được chuyển hóa trong cơ thể, chúng chỉ thỏa mãn nhờ thức ăn đưa vào.

Riêng cơ thể có khả năng chuyển từ A. Linoleic sang A. Arachidonic (ARA là axit béo chưa no có 4 nối đôi) nhưng phải có sự tham gia của vitamin B6, hoạt tính của axit này cao gấp 2-3 lần axit linoleic, nó có nhiều trong mỡ cá nhưng ít trong thực phẩm khác. Dầu thực vật hoàn toàn không có ARA.

BS. Phạm Thị Thục

Theo Suckhoedoisong.vn

Miễn cước lưu lượng 3G/4G khi đọc, tra cứu 700 bệnh và xem hàng nghìn video về sức khỏe. Soạn tin SK7 gửi 5005 (5.000đ/tuần) hoặc Bấm Tại đây!

Tags:

Tin liên quan

Đặt mỡ động vật và dầu thực vật lên bàn cân

Sống khỏe - 03/03

Đặt mỡ động vật và dầu thực vật lên bàn cân

Dầu thực vật và mỡ động vật, loại nào tốt hơn vẫn là băn khoăn của nhiều người.

Có nên thay mỡ lợn bằng dầu ăn?

Sống khỏe - 29/10

Có nên thay mỡ lợn bằng dầu ăn?

Nhiều người cho rằng ăn nhiều mỡ động vật sẽ dễ mắc bệnh gan nhiễm mỡ, béo phì... nên chuyển sang sử dụng hoàn toàn dầu.

Tin cùng chuyên mục

Món ăn thuốc từ thằn lằn chữa yếu sinh lý, nhức mỏi

Sống khỏe - 02/04

Món ăn thuốc từ thằn lằn chữa yếu sinh lý, nhức mỏi

Thằn lằn còn gọi rắn mối, tên khoa học Mabuya multifasciata Kuhl, là loài bò sát cỡ nhỏ, sống tự nhiên, thường ăn kiến, cào cào, châu chấu, sâu bọ…

Ăn 5 nhóm thực phẩm này, việc cai thuốc lá chỉ là chuyện nhỏ

Sống khỏe - 31/03

Ăn 5 nhóm thực phẩm này, việc cai thuốc lá chỉ là chuyện nhỏ

Đó là nhân sâm, vitamin C, trà hoa cúc, gừng và nhóm cần tây, dưa chuột, cà rốt.

Để tinh binh luôn hùng dũng, ăn gì?

Sống khỏe - 01/12

Để tinh binh luôn hùng dũng, ăn gì?

Nam giới cần tăng cường ăn tỏi, hàu, chuối... Vì sao vậy?

Buổi sáng nên ăn gì để làm ấm cơ thể

Sống khỏe - 30/11

Buổi sáng nên ăn gì để làm ấm cơ thể

Bữa sáng là điều không thể bỏ qua, một bát xôi xéo, khoai lang hay bánh chưng… sẽ làm ấm cơ thể khi trời trở lạnh.

Món ăn, thức uống 'đánh bay' ốm nghén

Sống khỏe - 18/11

Món ăn, thức uống 'đánh bay' ốm nghén

Nên ăn các món canh chua, thực phẩm khô, tránh đồ chiên... là công thức ăn uống đơn giản mà dễ thực hiện cho bà bầu ốm nghén.

Tin mới

Chuyên gia chỉ mặt loại chất béo già trẻ lớn bé đều không nên ăn vì có thể gây nhiều bệnh

Sống khỏe - 14/11

Chuyên gia chỉ mặt loại chất béo già trẻ lớn bé đều không nên ăn vì có thể gây nhiều bệnh

TS. BS Trương Hồng Sơn khuyến cáo trans fat là loại chất béo nên tránh vì có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì, nguy cơ mắc bệnh tim mạch, tiểu đường, ung thư và đột quỵ.

Những thực phẩm mà bạn vẫn có thể sử dụng dù chúng đã hết hạn

Sống khỏe - 14/11

Những thực phẩm mà bạn vẫn có thể sử dụng dù chúng đã hết hạn

Có những thực phẩm nếu lỡ để quá hạn, bạn vẫn có thể sử dụng tiếp. Nhưng nến nhớ phải được bảo quản trong môi trường thích hợp, thoáng mát và sạch sẽ.

Con gái nên cẩn thận nếu thấy vùng ngực xuất hiện dấu hiệu này, bởi nó có thể cảnh báo 2 hội chứng nghiêm trọng đang tiềm ẩn trong cơ thể

Sống khỏe - 14/11

Con gái nên cẩn thận nếu thấy vùng ngực xuất hiện dấu hiệu này, bởi nó có thể cảnh báo 2 hội chứng nghiêm trọng đang tiềm ẩn trong cơ thể

Bạn có thể đang mắc phải hội chứng buồng trứng đa nang hoặc hội chứng Cushing nếu xuất hiện lông trên vùng ngực của mình.

Trẻ 9 tuổi đã phải 2 lần đặt sten do bị rối loạn mỡ máu

Sống khỏe - 14/11

Trẻ 9 tuổi đã phải 2 lần đặt sten do bị rối loạn mỡ máu

Có những đứa trẻ ngay từ khi còn nhỏ xíu đã bị bệnh tăng cholesterol máu –rối loạn mỡ máu. Nếu không được kiểm soát, điều trị mỡ máu gây xơ vữa, bít tắc các mạch máu khiến dù là trẻ em nhưng cũng bị biến chứng mạch vành, nhồi máu não, suy thận, ảnh hưởng chi...

Để trẻ mãi không già, các nàng nên đắp thêm mặt nạ dành riêng cho mắt và đây là 7 sản phẩm đang được sủng ái nhất

Sống khỏe - 14/11

Để trẻ mãi không già, các nàng nên đắp thêm mặt nạ dành riêng cho mắt và đây là 7 sản phẩm đang được sủng ái nhất

Công cuộc dưỡng da ngày càng được các tín đồ làm đẹp đẩy lên trình độ cao hơn. Nếu như thời gian trước, các nàng có cả một tủ lạnh đầy ắp mask giấy đủ để đắp cả năm, thì giờ đây chiếc tủ ấy lại có thêm cả những miếng mặt nạ mắt 'xịn sò'.

Xem thêm

Video nổi bật