CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Dưỡng ẩm, một khâu quan trọng trong điều trị viêm da cơ địa

Cần biết - 06/01

Chất dưỡng ẩm đóng vai trò rất quan trọng trong chiến lược điều trị bệnh viêm da cơ địa. Trong cơ chế bệnh sinh của viêm da cơ địa, nhiều bằng chứng khoa học chứng minh các chất dưỡng ẩm giúp cải thiện hàng rào bảo vệ da. Sử dụng chất dưỡng ẩm ngay cả khi bệnh không hoạt động.

Điều trị

Viêm da cơ địa là một bệnh mạn tính và hay tái phát, do đó việc điều trị trước đây chủ yếu nhắm vào các đợt bùng phát với các thuốc điều trị ngắn hạn.

Với những hiểu biết mới về khiếm khuyết hàng rào bảo vệ da và quá trình viêm mạn tính của bệnh, người ta đưa ra một cách tiếp cận điều trị mới chủ động hơn. Hiện nay, điều trị và quản lý bệnh nhân viêm da cơ địa bao gồm các vấn đề sau:

- Tránh các yếu tố như chất kích ứng, dị ứng nguyên, nhiễm trùng…

- Chăm sóc da để bù đắp lại các khiếm khuyết về hàng rào bảo vệ da.

- Điều trị kháng viêm để kiểm soát quá trình viêm cũng như ngăn ngừa các đợt bùng phát.

- Những phương pháp điều trị hỗ trợ khác (trong từng trường hợp cụ thể).

Dưỡng ẩm, một khâu quan trọng trong điều trị viêm da cơ địa - ảnh 1

Viêm da cơ địa là một bệnh mạn tính và hay tái phát

Tránh các yếu tố nguy cơ làm bùng phát bệnh:

Nhiều yếu tố môi trường và tâm lý có thể gây bùng phát bệnh. Các yếu tố thường gặp:

- Dị nguyên trong không khí: mạt nhà, lông thú, phấn hoa…

- Dị ứng nguyên từ thức ăn (chiếm 90%) như: sữa bò, trứng, đậu phộng, đậu nành, lúa mì.

- Các chất kích ứng như: xà bông, bột giặt, chất tẩy rửa.

- Đổ mồ hôi (nhiệt độ quá nóng/ lạnh/ thay đổi đột ngột, độ ẩm thấp).

- Thói quen cào gãi.

- Vải len.

- Căng thẳng.

- Hút thuốc lá.

- Các tác nhân nhiễm trùng: Staphylococcus aureus, Herpes simplex…

- Các yếu tố đặc hiệu: khi test áp da (+), cần loại bỏ các dị ứng nguyên.

Chăm sóc da

Chất dưỡng ẩm đóng vai trò rất quan trọng trong chiến lược điều trị. Trong cơ chế bệnh sinh của viêm da cơ địa, đã có nhiều bằng chứng khoa học chứng minh các chất dưỡng ẩm giúp cải thiện hàng rảo bảo vệ da. Sử dụng chất dưỡng ẩm ngay cả khi bệnh không hoạt động.

Đặc điểm chất dưỡng ẩm:

- Có nhiều dạng: mỡ, gel, cream, mỡ, dung dịch…

- pH sinh lý (pH = 5,5).

- Tránh sản phẩm chứa xà phòng có tính tẩy rửa mạnh, chất tạo mùi, chất bảo quản, lanolin, các chiết xuất từ thảo dược.

- Chất dưỡng ẩm có chứa các thành phần giúp dưỡng ẩm da (hyaluronic acid, các ceramides, FLG…)

- Chứa các thành phần giảm viêm, giảm ngứa.

Chọn lựa chất giữ ẩm tùy theo mức độ khô da, vùng da cần điều trị, sự chấp nhận của bệnh nhân và theo từng mùa trong năm.

Cùng với sử dụng các chất dưỡng ẩm, cần tư vấn cho bệnh nhân sử dụng các sản phẩm làm sạch kèm theo không gây kích ứng, không chất tẩy rửa, không chất tạo mùi, pH trung tính, có chứa chất dưỡng ẩm.

Chất dưỡng ẩm có 4 loại bao gồm: chất làm mềm, chất làm ẩm, chất che bít và hỗn hợp.

- Chất làm mềm (emollients): acid béo, cholesterol, squalene, pseudoceramides…

- Chất làm ẩm (humectants): urea, sorbitol, panthenol, glycerol, propylene glycol, acid hyaluronic, axit alpha hydroxy…

- Chất che bít (occludents): dầu khoáng, petroleum, sáp ong, silicones, oxit zinc…

Ngoài tác dụng dưỡng ẩm, các chất dưỡng ẩm có vai trò trong kháng viêm, giảm ngứa. Một vài dưỡng ẩm có các thành phần kháng viêm như axit glycyrrhetinic, palmitoyl-ethanolamine, telmesteine, vitis vinifera và các sản phẩm phân tách của FLG.

Bệnh nhân viêm da cơ địa thiếu hụt FLG sẽ gây khuyến khuyết hàng rào bảo vệ da, tăng mất nước qua lớp thượng bì, tăng tiếp xúc với dị ứng nguyên, từ đó đưa đến tình trạng viêm dai dẳng.

Vì vậy sử dụng các loại dưỡng ẩm có chứa sản phẩn phân tách của FLG có thể giúp khôi phục hàng rào bảo vệ da trên bệnh nhân viêm da cơ địa có đột biến gien FLG.

Thuốc chống viêm thoa tại chỗ

Glucocorticoid thoa tại chỗ (TCS):

Thuốc được lựa chọn hàng đầu trong điều trị viêm da cơ địa, đặc biệt trong giai đoạn cấp tính.

Tác dụng của TCS gồm: kháng viêm, ức chế miễn dịch, co mạch, ức chế hoạt động của fibroblast.

Tùy theo tuổi, vị trí, tính chất thương tổn, đáp ứng của bệnh nhân…mà lựa chọn loại TCS mạnh hay yếu và thời gian sử dụng khác nhau.

Liều dùng: không quá 45g/tuần loại mạnh, 100g/tuần loại trung bình hoặc yếu.

Loại TCS cần được thoa theo vùng được tính bằng đốt ngón tay: 1 Fingertip Unit (FTU) = 0,5 g thuốc, và được dùng cho 2% diện tích thương tổn.

TCS có nhiều tác dụng phụ tại chỗ và toàn thân, nhưng nếu sử dụng đúng theo sự hướng dẫn của bác sĩ sẽ đạt hiệu quả cao và an toàn.

Đối với những vùng da mỏng như mặt hay các nếp gấp, trong trường hợp da bị viêm nhiều có thể dùng TCS mức độ trung bình trong 5-7 ngày rồi chuyển sang dùng TCS loại yếu hay TCI.

Dưỡng ẩm, một khâu quan trọng trong điều trị viêm da cơ địa - ảnh 2

Việc sử dụng chất dưỡng ẩm có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh

Thuốc ức chế calcineurin tại chỗ (TCI):

Là lựa chọn hàng thứ 2 trong viêm da cơ địa.

Có tác dụng chống viêm hiệu quả.

Không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi và bệnh nhân suy giảm miễn dịch.

Đã có nhiều bằng chứng khoa học chứng minh các chất dưỡng ẩm giúp cải thiện hàng rào bảo vệ da

Khuyến cáo sử dụng cho trẻ em khi cần điều trị dài ngày hay sử dụng thường xuyên ở những vùng nhạy cảm như mặt, nếp gấp và hậu môn sinh dục.

Sau khi điều trị giai đoạn cấp tính bằng TCS, nên sử dụng TCI trong thời gian 2 - 4 tuần để phòng ngừa tái phát.

Tác dụng phụ: đỏ da, nóng, ngứa, viêm nang lông, nhiễm siêu vi, nhạy cảm nóng lạnh, không dung nạp với rượu.

Thuốc kháng viêm uống

Chỉ nên sử dụng cho những trường hợp viêm da cơ địa nặng, tái phát thường xuyên, không đáp ứng với thuốc thoa. Vấn đề lợi ích - nguy cơ nên được xem xét cẩn thận, bệnh nhân cần được theo dõi kĩ để ngừa tác dụng phụ. Hiện nay chưa có thuốc nào ngoài corticosteroid được FDA phê chuẩn cho điều trị viêm da cơ địa.

Tuy nhiên cần lưu ý các tác dụng phụ của thuốc, cũng như hiện tượng tái phát nặng nề hơn khi ngưng thuốc, do đó corticoid hệ thống chỉ nên dùng giới hạn trong một thời gian ngắn, sau đó chuyển sang thuốc thoa.

Ngoài ra còn các thuốc khác như: Thuốc sinh học nhắm trúng đích phân tử; liệu pháp miễn dịch đặc hiệu với dị ứng nguyên; probiotics...

Điều trị hỗ trợ

Thuốc kháng histamin

Vai trò của histamine trong cơ chế gây ngứa còn nhiều tranh cãi. Tuy nhiên, điều trị kháng histamin cũng có tác dụng trên một số bệnh nhân để giảm ngứa, cải thiện giấc ngủ, cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Có 2 loại kháng histamin gây ngủ và không gây ngủ. Nên dùng nhóm gây ngủ vì có thể giúp phá vỡ chu trình ngứa - gãi, đặc biệt khi đi ngủ. Nó rất hữu ích ở bệnh nhân bị ngứa gây ảnh hưởng giấc ngủ hoặc cào gãi về đêm.

Kháng sinh

Bệnh nhân viêm da cơ địa thường bị sự bội nhiễm bởi vi trùng như Staphylococcus aureus, Herpes simplex, Human papillomavirus, Malasssezia furfur…

Người ta ghi nhận ở bệnh nhân viêm da cơ địa có sự hiện diện của Staphylococcus aureus trong 90% sang thương da và 70% vùng da không bị tổn thương. Điều trị kháng Staphylococcus aureus cải thiện đáng kể tình trạng nhiễm trùng và có thể có ích ở vùng da không nhiễm trùng.

Kháng sinh thoa tại chỗ có thể có ích trong điều trị bội nhiễm khu trú. Tuy nhiên dùng kéo dài có nguy cơ tăng sự đề kháng nên không được khuyến cáo. Điều trị kháng sinh đường toàn thân được khuyến cáo ngắn hạn trong trường hợp da có triệu chứng bội nhiễm rõ ràng.

Hỏi: Con tôi thường bị khô đỏ da toàn thân, hoặc bong tróc da ở cánh tay hay đùi từ lúc còn bé, lúc tăng lúc giảm nhưng chưa bao giờ có thời gian khỏi hẳn, có phải bệnh chàm không?

(Trần T. L., Hà Nội)

TS.BS. Lê Thái Vân Thanh trả lời

Các trường hợp nếu tổn thương lan toả đến các vùng da khác và có biểu hiện đỏ da tróc vảy chiếm ưu thế nên được chẩn đoán phân biệt: ghẻ, viêm da tiết bã, viêm da tiếp xúc, nhiễm nấm da, vảy nến, đặc biệt là da vảy cá.

Da vảy cá thông thường là một trong những bệnh đơn gien di truyền theo Mendel thường gặp nhất, tỉ lệ hiện mắc ít nhất 1/250 người.

Có các đặc điểm: sau khi sinh da khô, tróc vảy, mức độ nghiêm trọng thay đổi theo mùa; dày sừng nang lông chủ yếu ở vùng cánh tay trên ngoài, đùi và vùng má ngoài; tăng đường kẻ lòng bàn tay, lòng bàn chân.

Bệnh da vảy cá thông thường được xem như có liên quan viêm da cơ địa, di truyền trội không hoàn toàn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là người mang một đột biến không có bệnh hoặc bệnh nhẹ, trong khi đó người mang hai đột biến có biểu hiện bệnh rõ ràng hơn.

Sự phát hiện ra đột biến mất chức năng của FLG làm cơ sở để giải thích tính di truyền trong bệnh da vảy cá thông thường và mở đường cho việc lý giải vai trò của FLG trong các bệnh lý phức tạp.

Đã có nhiều đột biến được tìm thấy (hơn 60 đột biến), tất cả đều tiên đoán sự mất chức năng và không có protein dịch mã. Do đó có thể dễ dàng xác định nguyên nhân các thể đột biến mà không cần phân tích chức năng.

Cấu trúc gien phức tạp của FLG đã được biết rõ, nó bao gồm sự kết hợp giữa đột biến tái phát và đột biến đặc hiệu gia đình. Các đột biến tái phát đặc trưng cho các nhóm dân tộc nhất định, với những đặc điểm khác biệt được thấy từ các nghiên cứu giữa quần thể châu Âu và châu Á.

Ngoài vai trò là nguyên nhân trong sinh lý bệnh của bệnh da vảy cá thông thường, đột biến gien FLG dường như cũng có vai trò trong bệnh da vảy cá di truyền lặn liên kết giới tính X.

Lời khuyên của thầy thuốc khuyến cáo sử dụng chất dưỡng ẩm:

- Sử dụng liên tục và đều đặn.

- Việc sử dụng chất dưỡng ẩm có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh.

- Sử dụng trong bất cứ giai đoạn nào của bệnh (cấp, bán cấp, mạn tính).

- Thoa ngay sau khi tắm (trong 3 phút) hoặc khi thấy da khô và thoa nhiều lần trong ngày, nếu thoa thuốc corticoid thì thoa chất dưỡng ẩm sau khi thoa corticoid.

- Phải sử dụng đủ liều: trẻ em từ 100 - 200g/tuần, người lớn 200 - 300g/tuần.

Bệnh nhân bị viêm da cơ địa cần chú ý tránh tiếp xúc với xà bông, dung môi, vải len, chất tẩy, chất bảo quản, hương liệu.

Dinh dưỡng cho bệnh nhân viêm da cơ địa: dị ứng thức ăn là yếu tố gây bệnh (hay thúc đẩy) 1/3 - 1/2 trẻ em bị viêm da cơ địa. Các thức ăn đó có thể là trứng, đậu, sữa, cá, hạnh nhân…

An Quý ghi

Theo TS.BS. LÊ THÁI VÂN THANH/Sức khỏe và Đời sống

Miễn cước lưu lượng 3G/4G khi đọc, tra cứu 700 bệnh và xem hàng nghìn video về sức khỏe. Soạn tin SK7 gửi 5005 (5.000đ/tuần) hoặc Bấm Tại đây!

Tin liên quan

Chặn biến chứng do viêm da cơ địa

Sống khỏe - 22/11

Chặn biến chứng do viêm da cơ địa

Viêm da cơ địa là căn bệnh khá phổ biến gây nên nhiều tác hại cho sức khỏe người bệnh. Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi, không phân biệt giới tính nhưng trẻ nhỏ gặp với tỷ lệ cao nhất.

Thời tiết hanh khô, đề phòng viêm da cơ địa

Sống khỏe - 29/11

Thời tiết hanh khô, đề phòng viêm da cơ địa

Bệnh viêm da cơ địa hay chàm thể tạng là tình trạng viêm da dị ứng mạn tính. Trong 3 thập kỷ gần đây, bệnh đã tăng khoảng 2-3 lần ở các nước nông nghiệp như Trung Quốc, Việt Nam…

Chuyên gia chỉ cách trị ngứa, chăm sóc da cho trẻ viêm da cơ địa trong mùa lạnh

Sống khỏe - 11/12

Chuyên gia chỉ cách trị ngứa, chăm sóc da cho trẻ viêm da cơ địa trong mùa lạnh

Trẻ bị viêm da cơ địa thường có phát ban đỏ, khô trên mặt, trên da đầu, cánh tay và chân hoặc sau tai. Ban thường rất ngứa và có thể khiến trẻ mất ngủ vào ban đêm... Nếu trẻ gãi ngứa nhiều dễ làm bệnh nặng hơn và có thể gây nhiễm trùng.

Video có thể bạn quan tâm

  

Chữa khô da

Đối tượng hay bị khô da là người mắc bệnh viêm da cơ địa hoặc các thành viên trong gia đình có cơ địa dễ dị ứng.

Tin cùng chuyên mục

Những lưu ý khi sử dụng thuốc hóa trị liệu

Sống khỏe - 06/01

Những lưu ý khi sử dụng thuốc hóa trị liệu

Thuốc hóa trị liệu (THTL) chứa các hoạt chất có tác dụng tiêu diệt hay ngăn chận sự phát triển nhanh chóng của các tế bào bất thường. Vì vậy, THTL thường được sử dụng trong liệu pháp hóa trị để điều trị ung thư.

Dùng nhiều thuốc cùng lúc chưa hẳn là tốt

Sống khỏe - 06/01

Dùng nhiều thuốc cùng lúc chưa hẳn là tốt

Người cao tuổi (NCT) thường bị nhiều bệnh do đó dùng nhiều thuốc. Nhưng dùng nhiều thuốc cùng lúc chưa hẳn là tốt.Dưới đây chúng tôi nêu ra một số ví dụ cụ thể.

Hạch sưng, đau có phải trọng bệnh?

Sống khỏe - 05/01

Hạch sưng, đau có phải trọng bệnh?

Hạch là một tổ chức lympho (liên võng nội mô), nằm rải rác nhiều vị trí khác nhau trong cơ thể. Hạch đóng một vai trò đáng kể trong phòng chống bệnh tật, nhất là các bệnh nhiễm khuẩn. Khi hạch sưng, đau là biểu hiện phản ứng của cơ thể, hầu hết là lành tính nhưng đôi khi là trọng bệnh.

Đột quỵ não: Cần xử trí sớm và đúng cách

Sống khỏe - 05/01

Đột quỵ não: Cần xử trí sớm và đúng cách

Đột quỵ não (tai biến mạch máu não) là vấn đề thời sự của các nước đang phát triển. Đây là tình trạng mất đột ngột lưu lượng máu tới não hoặc chảy máu bên trong sọ dẫn đến giảm, mất chức năng hoặc chết các tế bào não, là nguyên nhân gây liệt, rối loạn ngôn ngữ, mất cảm giác, trí nhớ, hôn mê và khả n

Chuyên gia ung bướu: Có những khối ung thư đẻ ra con, cháu rồi tự biến mất

Sống khỏe - 05/01

Chuyên gia ung bướu: Có những khối ung thư đẻ ra con, cháu rồi tự biến mất

Ung thư cổ tử cung là bệnh có tỷ lệ mắc cao hàng đầu ở phụ nữ và đang là nỗi ám ảnh của nhiều người. Đây là căn bệnh đang ngày càng gia tăng, đặc biệt ở các nước đang phát triển.

Tin mới

Đã cuối tuần lại còn mưa, không gì hợp hơn là đi 'chén' ngay 3 món chả nóng hổi vừa thổi vừa ăn này

Sống khỏe - 24/08

Đã cuối tuần lại còn mưa, không gì hợp hơn là đi 'chén' ngay 3 món chả nóng hổi vừa thổi vừa ăn này

Trời Hà Nội vừa mưa xong, còn gì thích hơn là đi làm mấy miếng chả nóng hổi như thế này.

Yếu tố thần kinh ảnh hưởng ham muốn tình dục

Sống khỏe - 24/08

Yếu tố thần kinh ảnh hưởng ham muốn tình dục

Được biết uống rượu bia có thể làm khả năng giường chiếu tăng lên nhưng sách vở lại nói nó làm giảm khả năng tình dục, cái nào đúng? Được biết yếu tố thần kinh ảnh hưởng nhiều đến việc tình dục phải không?

Bí quyết để lựa chọn bánh trung thu đảm bảo an toàn thực phẩm

Sống khỏe - 24/08

Bí quyết để lựa chọn bánh trung thu đảm bảo an toàn thực phẩm

Tết Trung thu đang đến gần, nhu cầu tiêu dùng các loại bánh kẹo, đặc biệt là bánh trung thu tăng đột biến, bên cạnh các cơ sở sản xuất kinh doanh có uy tín, sản phẩm bảo đảm an toàn cũng còn một số tổ chức, cá nhân có hành vi lén lút đưa ra thị trường một số loại bánh kẹo nhập lậu, không có nguồn

Các biện pháp tự nhiên giảm chứng bốc hỏa ở phụ nữ

Sống khỏe - 24/08

Các biện pháp tự nhiên giảm chứng bốc hỏa ở phụ nữ

Phụ nữ nhất là những người bắt đầu bước vào ngưỡng cửa tuổi trung niên thường xuất hiện các triệu chứng bốc hỏa, nóng ran. Nó càng trở nên khó chịu trong thời tiết mùa hè oi bức, làm cơ thể dễ đổ mồ hôi.

Xem thêm

Video nổi bật