CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Phép dưỡng sinh ăn uống mùa thu

Dinh dưỡng gia đình - 12/10

Mùa thu ăn uống bồi bổ nên điều hòa (bình bổ) vì thời tiết mát mẻ, âm dương tương đối cân bằng, đồ ăn thức uống không nên quá nóng và quá lạnh.

Ăn uống vào mùa thu, trước hết cần phải tuân thủ nguyên tắc 'thu đông dưỡng âm', 'phòng táo giữ âm, tư thận nhuận phế', nghĩa là nên bổ sung đầy đủ tân dịch và trọng dụng những thực phẩm có công dụng dưỡng âm nhuận táo.

Mùa thu có ba tháng, bắt đầu từ tiết Lập thu trải qua các tiết Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng và Lập đông, là mùa vạn vật thành thục, cây trái và mùa màng đến kỳ thu hoạch. Tiết thu, dương khí dần dần thu liễm bế tàng, âm khí từ từ tăng trưởng, thời tiết chuyển dần từ nóng sang lạnh, là giai đoạn quá dộ của 'dương tiêu âm trưởng'. Lúc này, mưa ít gió nhiều, độ ẩm trong không khí giảm đi, 'Táo' với đặc tính khô hanh là chủ khí. Thu táo dễ làm hao tổn chất dịch trong cơ thể gây nên các hiện tượng miệng, môi, mũi, họng đều khô, da dẻ khô ngứa thậm chí nứt nẻ, râu tóc không nhuận, đại tiện dễ táo. Khí táo mùa thu được phân ra ôn táo và lương táo.

Phép dưỡng sinh ăn uống mùa thu - ảnh 1

Đầu thu, khí nóng của mùa hạ chưa hết kết hợp với khí táo mà thành Ôn táo; Cuối thu, khí lạnh tăng dần kết hợp với khí táo mà thành lương táo. Từ mùa hạ nóng nực chuyển sang mùa thu mát mẻ trong người cảm thấy dễ chịu hơn, tình trạng ăn uống không ngon miệng trong mùa hạ mất dần, khẩu vị và tinh thần được phục hồi khiến cho mùa thu trở thành một mùa bồi bổ khá tốt trong năm.

Đầu thu ôn táo nên chọn những thứ có tính mát để thanh nhiệt dưỡng âm, sinh tân dịch như: Củ cải, giá đỗ, củ đậu, ngó sen, khoai sọ, khoai môn, củ từ, mía, lê, táo, hồng xiêm, nho, trứng vịt, thịt thỏ, tiểu mạch, bách hợp, trà mạch môn... Cuối thu lương táo nên chọn dùng những thực phẩm có tính bình hòa để tư âm dưỡng huyết nhuận táp như: củ mài, vừng, mộc nhĩ trắng (ngân nhĩ), thịt rùa, thịt ba ba, sò, gà ác, tổ yến, sữa bò, mật ong, nước dâu, kỷ tử, hà thủ ô... Sách Ẩm thực chính yếu viết: 'Thu khí táo, nghi thực ma dĩ nhuận khí táo' (mùa thu khí trời khô hanh nên ăn nhiều vừng để nhuận táo).

Để bồi bổ tân dịch, sách Y học nhập môn khuyên nên trọng dụng các loại cháo như cháo bách hợp hạt sen, cháo hồng táo gạo nếp, cháo đường phèn, cháo sa sâm, cháo hoàng tinh... với phương thức 'sáng sớm dùng cháo có tác dụng tốt cho quá trình trao đổi chất, lợi cho dạ dày, sinh tân dịch...'. Theo cổ nhân, ăn cháo vào mùa thu rất có ích cho sức khỏe, nhất là vào tiết đầu thu khi khí trời vẫn còn nóng ẩm dễ gây ra các bệnh lý đường tiêu hóa. Sách Tùy tức cư ẩm thực phổ viết: 'Gạo tẻ vị ngọt tính bình, hợp với việc nấu thành cháo, cháo là một trong những đồ ăn bổ dưỡng tốt nhất'.

Thứ đến, theo Học thuyết Ngũ hành, vị chua vào Can, vị cay vào Phế. Phế thuộc Kim, Can thuộc Mộc. 'Vạn vật thu thu, phế khí kim vượng', nghĩa là, mùa thu vạn vật thu vào, khí kim ở Phế vượng thịnh. Nếu ăn uống nhiều đồ có vị cay thì sẽ trợ giúp cho phế khí khiến cho phế khí càng thịnh, phế kim khắc can mộc thái quá dẫn đến công năng của tạng Can bị rối loạn. Vì vậy, cổ nhân khuyên về mùa thu nên ăn uống 'thiểu tân tăng toan' ('ít cay nhiều chua', cần trọng dụng nhiều các thực phẩm có vị chua nhằm tăng cường chức năng của Can và phòng ngừa phế khí quá thịnh làm hại đến Can và dùng ít thực phẩm có vị cay như hành, gừng, tỏi, ớt, hạt tiêu... Thêm nữa, mùa thu là giai đoạn quá độ từ nóng chuyển sang lạnh vì vậy không nên ăn quá nhiều đồ sống lạnh hoặc bổ béo khó tiêu dễ gây thương tổn Tỳ và Vị.

Phép dưỡng sinh ăn uống mùa thu - ảnh 2

Đầu thu nên ăn thức ăn có tính mát như giá đỗ, trứng vịt, khoai sọ...

Cuối cùng, mùa thu ăn uống bồi bổ nên điều hòa (bình bổ) vì thời tiết mát mẻ, âm dương tương đối cân bằng, đồ ăn thức uống không nên quá nóng và quá lạnh. Ví như về mùa hạ các loại dưa như dưa hấu, dưa chuột, dưa gang...là thực phẩm thượng hạng vì có tác dụng thanh nhiệt tiêu thử mạnh, nhưng sau tiết Lập thu thì bất luận loại dưa nào dù ngon đến mấy cũng không nên ăn nhiều vì dễ làm cho dương khí của tỳ vị hư hao. Sách thuốc cổ đã viết: 'Thu qua hoại đỗ' (mùa thu ăn dưa thì có hại cho đường tiêu hóa)

ThS. Hoàng Khánh Toàn

Theo Suckhoedoisong.vn

Tin liên quan

Mùa thu, ăn gì để giải độc?

Sống Khỏe - 01/09

Mùa thu, ăn gì để giải độc?

Mùa thu, rất nhiều thứ rau, quả ngon có công hiệu để thải độc cơ thể mà không phải ai cũng biết.

Ăn nhiều cần tây vào mùa thu nếu bạn muốn phòng chống những căn bệnh này và làm sạch da

Sống Khỏe - 03/10

Ăn nhiều cần tây vào mùa thu nếu bạn muốn phòng chống những căn bệnh này và làm sạch da

Không chỉ chế biến cần tây thành những bài thuốc chữa bệnh thường gặp vào mùa thu đông, bạn hoàn toàn có thể chế biến chúng thành loại mỹ phẩm làm sạch sâu, giúp da khỏe từ bên trong.

Muốn da sáng hồng, căng mịn hãy tích cực ăn những thực phẩm quen thuộc vào mùa thu này nhé!

Sống Khỏe - 06/10

Muốn da sáng hồng, căng mịn hãy tích cực ăn những thực phẩm quen thuộc vào mùa thu này nhé!

Chị em nếu ghét loại thực phẩm này hãy suy nghĩ lại, những món ăn từ chúng giúp đẹp da, đẹp tóc vô cùng hiệu quả đó nhé!

Video có thể bạn quan tâm

  

Chất dinh dưỡng của các loại rau củ phổ biến

Một số loại rau củ phổ biến như ớt, bí ngô, tỏi, cà chua... đều có công dụng nhất định đối với sức khỏe của con người (video: zing.vn)

Tin cùng chuyên mục

Lợi ích chữa bệnh tuyệt vời từ khoai sọ

Sống Khỏe - 10/10

Lợi ích chữa bệnh tuyệt vời từ khoai sọ

Khoai sọ, khoai môn là thực phẩm rất quen thuộc, chế biến thành nhiều món ăn ngon được nhiều người ưa chuộng.

Lý do nên ăn đậu bắp thường xuyên

Sống Khỏe - 10/10

Lý do nên ăn đậu bắp thường xuyên

Đậu bắp chứa nhiều vitamin A, B, C, E, giàu chất xơ cải thiện hệ tiêu hóa, tăng sức đề kháng, làm đẹp da, theo Organic Fact.

Nếu chưa biết làm sao để bắt đầu một chế độ ăn uống lành mạnh thì hãy áp dụng 4 cách này

Sống Khỏe - 09/10

Nếu chưa biết làm sao để bắt đầu một chế độ ăn uống lành mạnh thì hãy áp dụng 4 cách này

Liza Defazio (đến từ Mỹ) là một chuyên gia dinh dưỡng với 20 năm kinh nghiệm nghiên cứu ăn kiêng sẽ chỉ rõ cho bạn chế độ ăn uống lành mạnh.

Su hào làm thuốc

Sống Khỏe - 08/10

Su hào làm thuốc

Su hào là loại củ rất quen thuộc đối với người Việt. Su hào chế biến được nhiều món: củ và lá luộc ăn, xào mỡ, xào thịt, hầm xương, làm canh, thái nhỏ làm nộm, phơi tái làm dưa món, muối dưa…

Lên sẵn thực đơn tuần để khỏi phải đau đầu nghĩ hôm nay ăn gì

Sống Khỏe - 06/10

Lên sẵn thực đơn tuần để khỏi phải đau đầu nghĩ hôm nay ăn gì

Với thực đơn tuần này đảm bảo bạn sẽ chẳng phải nghĩ ngợi xem hôm nay đi chợ mua gì, nấu món gì nữa.

Tin mới

Thiếu máu bất sản và biến chứng

Sống khỏe - 3h7 phút trước

Thiếu máu bất sản và biến chứng

Thiếu máu bất sản hay còn gọi là thiếu máu suy tủy là một tình trạng xảy ra khi một người có chỉ số xét nghiệm thấp cả 3 dòng tế bào máu: hồng cầu, bạch cầu trung tính và tiểu cầu.

Chàng trai không biết lưỡi dao nhiều năm nằm trong lưng mình

Sống khỏe - 3h21 phút trước

Chàng trai không biết lưỡi dao nhiều năm nằm trong lưng mình

Bệnh nhân 24 tuổi được bác sĩ Bệnh viện Nhân dân 115 (TP HCM) phẫu thuật lấy lưỡi dao dài 12 cm nằm nhiều năm trong cơ thể.

12 điều nên làm để có những ngày nghỉ vui khỏe

Sống khỏe - 3h21 phút trước

12 điều nên làm để có những ngày nghỉ vui khỏe

Để có những ngày nghỉ vui khỏe, Trung tâm kiểm soát dịch bệnh (CDC - Centers for disease control and prevention) đã đưa ra các khuyến cáo:

Thực phẩm cải thiện hệ tiêu hóa vào mùa đông

Sống khỏe - 3h27 phút trước

Thực phẩm cải thiện hệ tiêu hóa vào mùa đông

Có những cách đơn giản có thể làm để thúc đẩy quá trình tiêu hóa lành mạnh và dễ thực hiện trong mùa đông rét buốt.

Vợ chồng lục đục vì tình cảnh 'yêu' mãi không đến đích

Sống khỏe - 3h41 phút trước

Vợ chồng lục đục vì tình cảnh 'yêu' mãi không đến đích

Càng cố thử, anh Nam càng lực bất tòng tâm. Xấu hổ, anh tìm cách lảng tránh 'chuyện ấy'.

Xem thêm

Video nổi bật