CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Phép dưỡng sinh ăn uống mùa thu

Dinh dưỡng gia đình - 12/10

Mùa thu ăn uống bồi bổ nên điều hòa (bình bổ) vì thời tiết mát mẻ, âm dương tương đối cân bằng, đồ ăn thức uống không nên quá nóng và quá lạnh.

Ăn uống vào mùa thu, trước hết cần phải tuân thủ nguyên tắc 'thu đông dưỡng âm', 'phòng táo giữ âm, tư thận nhuận phế', nghĩa là nên bổ sung đầy đủ tân dịch và trọng dụng những thực phẩm có công dụng dưỡng âm nhuận táo.

Mùa thu có ba tháng, bắt đầu từ tiết Lập thu trải qua các tiết Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ, Sương giáng và Lập đông, là mùa vạn vật thành thục, cây trái và mùa màng đến kỳ thu hoạch. Tiết thu, dương khí dần dần thu liễm bế tàng, âm khí từ từ tăng trưởng, thời tiết chuyển dần từ nóng sang lạnh, là giai đoạn quá dộ của 'dương tiêu âm trưởng'. Lúc này, mưa ít gió nhiều, độ ẩm trong không khí giảm đi, 'Táo' với đặc tính khô hanh là chủ khí. Thu táo dễ làm hao tổn chất dịch trong cơ thể gây nên các hiện tượng miệng, môi, mũi, họng đều khô, da dẻ khô ngứa thậm chí nứt nẻ, râu tóc không nhuận, đại tiện dễ táo. Khí táo mùa thu được phân ra ôn táo và lương táo.

Phép dưỡng sinh ăn uống mùa thu - ảnh 1

Đầu thu, khí nóng của mùa hạ chưa hết kết hợp với khí táo mà thành Ôn táo; Cuối thu, khí lạnh tăng dần kết hợp với khí táo mà thành lương táo. Từ mùa hạ nóng nực chuyển sang mùa thu mát mẻ trong người cảm thấy dễ chịu hơn, tình trạng ăn uống không ngon miệng trong mùa hạ mất dần, khẩu vị và tinh thần được phục hồi khiến cho mùa thu trở thành một mùa bồi bổ khá tốt trong năm.

Đầu thu ôn táo nên chọn những thứ có tính mát để thanh nhiệt dưỡng âm, sinh tân dịch như: Củ cải, giá đỗ, củ đậu, ngó sen, khoai sọ, khoai môn, củ từ, mía, lê, táo, hồng xiêm, nho, trứng vịt, thịt thỏ, tiểu mạch, bách hợp, trà mạch môn... Cuối thu lương táo nên chọn dùng những thực phẩm có tính bình hòa để tư âm dưỡng huyết nhuận táp như: củ mài, vừng, mộc nhĩ trắng (ngân nhĩ), thịt rùa, thịt ba ba, sò, gà ác, tổ yến, sữa bò, mật ong, nước dâu, kỷ tử, hà thủ ô... Sách Ẩm thực chính yếu viết: 'Thu khí táo, nghi thực ma dĩ nhuận khí táo' (mùa thu khí trời khô hanh nên ăn nhiều vừng để nhuận táo).

Để bồi bổ tân dịch, sách Y học nhập môn khuyên nên trọng dụng các loại cháo như cháo bách hợp hạt sen, cháo hồng táo gạo nếp, cháo đường phèn, cháo sa sâm, cháo hoàng tinh... với phương thức 'sáng sớm dùng cháo có tác dụng tốt cho quá trình trao đổi chất, lợi cho dạ dày, sinh tân dịch...'. Theo cổ nhân, ăn cháo vào mùa thu rất có ích cho sức khỏe, nhất là vào tiết đầu thu khi khí trời vẫn còn nóng ẩm dễ gây ra các bệnh lý đường tiêu hóa. Sách Tùy tức cư ẩm thực phổ viết: 'Gạo tẻ vị ngọt tính bình, hợp với việc nấu thành cháo, cháo là một trong những đồ ăn bổ dưỡng tốt nhất'.

Thứ đến, theo Học thuyết Ngũ hành, vị chua vào Can, vị cay vào Phế. Phế thuộc Kim, Can thuộc Mộc. 'Vạn vật thu thu, phế khí kim vượng', nghĩa là, mùa thu vạn vật thu vào, khí kim ở Phế vượng thịnh. Nếu ăn uống nhiều đồ có vị cay thì sẽ trợ giúp cho phế khí khiến cho phế khí càng thịnh, phế kim khắc can mộc thái quá dẫn đến công năng của tạng Can bị rối loạn. Vì vậy, cổ nhân khuyên về mùa thu nên ăn uống 'thiểu tân tăng toan' ('ít cay nhiều chua', cần trọng dụng nhiều các thực phẩm có vị chua nhằm tăng cường chức năng của Can và phòng ngừa phế khí quá thịnh làm hại đến Can và dùng ít thực phẩm có vị cay như hành, gừng, tỏi, ớt, hạt tiêu... Thêm nữa, mùa thu là giai đoạn quá độ từ nóng chuyển sang lạnh vì vậy không nên ăn quá nhiều đồ sống lạnh hoặc bổ béo khó tiêu dễ gây thương tổn Tỳ và Vị.

Phép dưỡng sinh ăn uống mùa thu - ảnh 2

Đầu thu nên ăn thức ăn có tính mát như giá đỗ, trứng vịt, khoai sọ...

Cuối cùng, mùa thu ăn uống bồi bổ nên điều hòa (bình bổ) vì thời tiết mát mẻ, âm dương tương đối cân bằng, đồ ăn thức uống không nên quá nóng và quá lạnh. Ví như về mùa hạ các loại dưa như dưa hấu, dưa chuột, dưa gang...là thực phẩm thượng hạng vì có tác dụng thanh nhiệt tiêu thử mạnh, nhưng sau tiết Lập thu thì bất luận loại dưa nào dù ngon đến mấy cũng không nên ăn nhiều vì dễ làm cho dương khí của tỳ vị hư hao. Sách thuốc cổ đã viết: 'Thu qua hoại đỗ' (mùa thu ăn dưa thì có hại cho đường tiêu hóa)

ThS. Hoàng Khánh Toàn

Theo Suckhoedoisong.vn

Tin liên quan

Mùa thu, ăn gì để giải độc?

Sống khỏe - 01/09

Mùa thu, ăn gì để giải độc?

Mùa thu, rất nhiều thứ rau, quả ngon có công hiệu để thải độc cơ thể mà không phải ai cũng biết.

Tin cùng chuyên mục

Lợi ích chữa bệnh tuyệt vời từ khoai sọ

Sống khỏe - 10/10

Lợi ích chữa bệnh tuyệt vời từ khoai sọ

Khoai sọ, khoai môn là thực phẩm rất quen thuộc, chế biến thành nhiều món ăn ngon được nhiều người ưa chuộng.

Su hào làm thuốc

Sống khỏe - 08/10

Su hào làm thuốc

Su hào là loại củ rất quen thuộc đối với người Việt. Su hào chế biến được nhiều món: củ và lá luộc ăn, xào mỡ, xào thịt, hầm xương, làm canh, thái nhỏ làm nộm, phơi tái làm dưa món, muối dưa…

Dê - Món ăn, vị thuốc số 1 cho sức khỏe

Sống khỏe - 03/10

Dê - Món ăn, vị thuốc số 1 cho sức khỏe

Dê là loài động vật nhai lại, thuộc họ Bovidae (họ trâu bò), guốc chẵn. Từ lâu đời, dê được nuôi để lấy thịt, sữa và da. Dê không chỉ là vật nuôi gần gũi mà còn mang nhiều ý nghĩa tâm linh trong văn hóa phương Tây và phương Ðông.

10 thực phẩm chứa nhiều Vitamin C không nên bỏ qua

Sống khỏe - 30/09

10 thực phẩm chứa nhiều Vitamin C không nên bỏ qua

Ăn trái cây, hoa quả và rau là cách tốt nhất để có được đủ Vitamin C.

5 loại rau quả nên nấu chín hơn là ăn sống

Sống khỏe - 21/09

5 loại rau quả nên nấu chín hơn là ăn sống

Nấu ăn có thể phá vỡ các thành tế bào của rau quả và khiến cơ thể dễ dàng hấp thụ các chất dinh dưỡng hơn.

Tin mới

Rau cải cứ phải xào thế này thì ăn ngon cực kỳ

Sống khỏe - 59 phút trước

Rau cải cứ phải xào thế này thì ăn ngon cực kỳ

Món rau cải xào thịt sẽ giúp bữa cơm gia đình bạn ngon hơn đấy.

Lại thêm cặp đôi trùm kín áo “nằm ôm nhau” ngay tại quán cà phê ở Hà Nội

Sống khỏe - 1h1 phút trước

Lại thêm cặp đôi trùm kín áo “nằm ôm nhau” ngay tại quán cà phê ở Hà Nội

Hình ảnh cặp nam nữ nằm đè lên nhau, dùng áo khoác trùm lên trên để tha hồ sàm sỡ nhau không khỏi khiến người xem cảm thấy đau mắt xen lẫn 'sốc toàn tập' trước cách cư xử như chốn không người của nhiều bạn trẻ hiện nay.

Dù có thế nào cũng không nên uống nước ở 5 thời điểm này

Sống khỏe - 1h22 phút trước

Dù có thế nào cũng không nên uống nước ở 5 thời điểm này

Mặc dù uống nhiều nước trong ngày sẽ giúp cơ thể của bạn thanh lọc độc tố và làm sáng da, căng mịn. Tuy nhiên, có những thời điểm trong ngày bạn tuyệt đối không nên uống nước để tránh gặp phải những vấn đề sức khỏe không mong muốn.

Làm gì khi thoát vị đĩa đệm thắt lưng?

Sống khỏe - 1h22 phút trước

Làm gì khi thoát vị đĩa đệm thắt lưng?

Thường gặp thoái hóa và thoát vị cột sống lưng ở những người lao động nặng, tư thế sai lệch.

Rối loạn tiền đình - Bệnh dễ nhầm lẫn

Sống khỏe - 1h23 phút trước

Rối loạn tiền đình - Bệnh dễ nhầm lẫn

Rối loạn tiền đình (RLTĐ) là bệnh lý gây ra một trạng thái mất cân bằng về tư thế, làm cho người bệnh thường xuyên bị chóng mặt, quay cuồng, hoa mắt, ù tai, buồn nôn, đi đứng lảo đảo... gây khó chịu.

Xem thêm

Video nổi bật