CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Rối loạn mất tập trung và tăng động

Tin y tế - 08/06

Rối loạn mất tập trung và tăng động có biểu hiện: suy nghĩ cứ lướt qua, không đọng lại trong bộ nhớ (thiếu tập trung), liên tục chuyển từ hoạt động dang dở này sang hoạt động dang dở khác (tăng động).

Một số điểm cần chú ý

Rối loạn mất tập trung và tăng động (ADHD = attension deficid and hyperactivity disorder) có biểu hiện: suy nghĩ cứ lướt qua, không đọng lại trong bộ nhớ (thiếu tập trung), liên tục chuyển từ hoạt động dang dở này sang hoạt động dang dở khác (tăng động).

Ví dụ: từ nhà, trẻ có ý nghĩ xuống sân chơi, trên đường đi không nhớ ý nghĩ đó, xuất hiện ý nghĩ mới nên rẽ vào một phòng nào đó, đến đó lại không nhớ để làm gì, xuất hiện ý nghĩ mới khác, lại rẽ vào lối khác nữa. Tương tự thế, trẻ không nhớ để hoàn thành điều bố mẹ dặn, học tập sa sút (chứ không phải là kém trí tuệ); thiếu khả năng suy nghĩ khi hành động (chạy xổ ra đường nhặt bóng mà không biết sẽ bị vướng xe cộ); có tính khí thay đổi thất thường, dễ nổi sung, cáu gắt, bực tức, khóc lóc vô lối.

Trước đây, các nhà nghiên cứu giả định: não của các trẻ này ở trong trạng thái kích thích nhưng cường độ kích thích này chưa đến ngưỡng cần thiết thì lại chuyển qua sự kích thích khác cũng ở mức như vậy và liền đó sinh ra mất tập trung và tăng động.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Lancet cho biết: não bộ trẻ mắc chứng ADHD có sự rối loạn phát triển thần kinh, trong đó có các đoạn DNA bị mất hoặc nhân đôi (gọi là biến thể số lượng bản sao - CNVs) và có mối liên quan với các biến thể gen trước đây được xác định là gây ra bệnh tự kỷ, tâm thần phân liệt.

Phân tích trên 1.000 mẫu trong 366 trẻ được chẩn đoán mắc chứng ADHD, nhóm nghiên cứu Trường Đại học Cardiff thấy: não bộ của chúng có CNVs cao gấp đôi so với não của trẻ không mắc chứng ADHD. Cũng thấy có sự chồng chéo giữa khu vực có nhiều CNVs và khu vực có biến thể gen gây ra bệnh tự kỷ, tâm thần phân liệt, chủ yếu trên nhiễm sắc thể thứ 16.

Rối loạn mất tập trung và tăng động - ảnh 1

Ảnh minh họa

Việc dùng thuốc và không dùng thuốc

Vì giả định rằng, ADHD là do kích thích liên tục nhưng cường độ ở dưới ngưỡng cần thiết nên một số nước cho dùng các thuốc kích thích tâm thần để đưa các kích thích đến ngưỡng cần thiết nhằm giúp cho trẻ tập trung, không bị tăng động. Thật ra, trẻ mắc chứng ADHD bị nhà trường kỳ thị cho là không vâng lời thậm chí là mất dạy, phá phách; đôi khi phụ huynh cũng xuôi chiều theo nhận định này nên ép chúng dùng thuốc.

Khi dùng thuốc thấy thu được một số lợi ích nhưng chưa có thử nghiệm nào chứng minh là có hiệu quả, đặc biệt chưa có thử nghiệm nào chứng minh an toàn khi dùng lâu dài. Thuốc một số nước cho dùng như: amphetamin, methylphedinat (MPH), atomoxetin cũng ở trong tình trạng chưa được nghiên cứu đầy đủ này.

Nguy hại chung nhất đã thấy khi dùng các thuốc này là khi lớn lên trẻ trở thành người thụ động, hoạt động máy móc và không thể sống bình thường nếu thiếu thuốc. Ngoài ra, mỗi thuốc còn có thể gây ra một số tác dụng phụ khác.

Cũng cần nói thêm, một số phụ huynh không cho trẻ khám với các chuyên gia sức khỏe tâm thần mà nhìn nhận sai lầm rằng hành vi thiếu tập trung và tăng động là một trạng thái kích thích và tự ý cho dùng các thuốc ức chế tâm thần thần kinh. Đây lại là cách dùng thuốc sai lầm từ gốc, đưa đến những hậu quả còn nặng nề hơn.

Nguy hiểm của một số thuốc

Amphetamin: là thuốc kích thích tâm thần tăng sự chú ý, tỉnh táo, giảm mệt mỏi. Rất ít nước cho dùng. Tác hại: gây rối loạn tâm thần và các chức năng khác. Lúc đầu tạo ra trạng thái hứng khởi, cuồng nhiệt giả tạo (tăng và bóp méo cảm giác: cảm thấy tự tin, có quyền lực; tỉnh táo, không ngủ, quên ngủ; không kiểm soát được cử động (lắc lư), hoạt động tăng; nói nhiều nhưng không ý thức được lời nói (dễ giao tiếp thân thiện nhưng cũng dễ gây xung đột).

Sau đó là tạo ra trạng thái ngộ độc, suy kiệt (đỏ bừng mặt, khô miệng, nhịp tim nhanh, tăng huyết áp, tăng nhịp thở, đổ mồ hôi, tiêu chảy, táo bón, mờ mắt, co giật, miệng khô, ngứa, rối loạn cương). Gây hội chứng lệ thuộc thuốc, nghiện: làm tăng dopamin, norepinephrin, serotonin ở não; đặc biệt loại serotonin giống với serotonin tại vùng bờ rìa và vỏ não, tác động lên thụ thể glutamatergic (kéo dài từ vùng bụng đến vùng trước trán), gây nên sự “tưởng thưởng, lạc thú”; khi ngừng thuốc sinh ra các triệu chứng: lo âu, trầm cảm mệt mỏi, ngủ nhiều, thèm ăn, cáu kỉnh, kích động, có ý nghĩ tự sát.

Methylphedinat (MPH): là thuốc kích thích tâm thần. Khá nhiều nước cho phép dùng, thậm chí là thuốc chủ yếu, phổ biến.

Tác hại: gây hội chứng rối loạn tâm thần. Dùng vài tuần có 0,1%, dùng nhiều tháng hay nhiều năm có 6% bị hội chứng này, bao gồm: tâm thần phân liệt, hoang tưởng, ảo giác (về âm thanh, thị giác), có cảm giác bị người khác hại, lo âu hay quá thoải mái (phởn phơ), dễ nhạy cảm, nhầm lẫn, hoang tưởng kiểu paranoid (cho mình có ưu thế, kích động, hung hăng bạo lực, tự cho mình có tội). Gây hội chứng lệ thuộc thuốc, nghiện bao gồm các hội chứng rối loạn tâm thần (nói trên), trầm cảm, đặc biệt làm cho bệnh tiến triển xấu đi.

Ảnh hưởng tới một số chức năng khác: thay đổi huyết áp, đau thắt ngực, rối loạn nhịp tim, tim nhanh, hồi hộp, chóng mặt, buồn ngủ, đổ nhiều mồ hôi, mụn, buồn nôn, tăng cảm (nổi mẩn, mề đay, sốt, tróc da), ban đỏ nhiều dạng (xuất huyết, giảm tiểu cầu, viêm mạch hoại tử), chậm phát triển thể chất, chiều cao. Dùng quá liều sẽ bị cả rối loạn tâm thần, thay đổi chức năng (như trên), nổi bật nhất là bị kích động, thờ ơ, tăng huyết áp, tim nhanh, rối loạn nhịp, động kinh, tăng thân nhiệt (có thể bị hội chứng an thần kinh ác tính). Có thể làm thay đổi cấu trúc và chức năng não: đã thấy trên súc vật thí nghiệm. Nếu trẻ không mắc ADHD mà dùng MPH thì có thể bị điều này mà không biết.

Atomoxetin thuốc mới chỉ nghiên cứu trên thanh thiếu niên, người lớn; chưa nghiên cứu cho trẻ dưới 6 tuổi. Có hoạt tính tái nắm bắt norepinephrin. Một số nước cho dùng trong ADHD, song không phổ biến như MPH.

Tác hại: gây hội chứng rối loạn tâm thần, trầm cảm (nếu dùng kéo dài) thay đổi tâm trạng, mất ngủ, hồi hộp, co giật, gây hưng cảm ở thanh thiếu niên (không có tiền sử trước khi dùng thuốc) đặc biệt gây bất thường trong suy nghĩ, tự gây thương tích, tự sát. Gây lệ thuộc thuốc, nghiện, song nhẹ hơn và ít bị lạm dụng hơn MPH (chưa nghiên cứu đầy đủ). Trên các chức năng khác: tăng huyết áp, tim nhanh, đổ mồ hôi, buồn nôn, khô miệng, táo bón, giảm thèm ăn, khó tiểu tiện, thay đổi tính dục, thay đổi thể trọng, ảnh hưởng đến chức năng gan nhưng có hồi phục. Quá liều sẽ bị buồn ngủ, giãn đồng tử, mờ mắt, tim nhanh, rối loạn tiêu hóa, kích động, tăng động, có hành vi bất thường.

Nước ta chưa cho phép dùng các thuốc trên chữa ADHD nhưng cũng có dùng để chữa các bệnh tâm thần, thần kinh khác. Khi nghi trẻ mắc ADHD cần đưa đến các chuyên gia sức khỏe tâm thần để được tư vấn về cách giáo dục. Cần tránh tự ý dùng các thuốc kích thích tâm thần, thần kinh nói trên chữa ADHD; mặt khác cũng không tự ý dùng các thuốc ức chế tâm thần, thần kinh khác vì sẽ có hại.

Theo DS. Bùi Văn Uy/Suckhoedoisong.vn

Tin liên quan

Điều trị rối loạn tăng động có thể giảm nguy cơ lạm dụng rượu, thuốc sau này

Sống Khỏe - 28/07

Điều trị rối loạn tăng động có thể giảm nguy cơ lạm dụng rượu, thuốc sau này

Trẻ tuổi teen và người trưởng thành bị rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) có thể giảm nguy cơ lạm dụng rượu.

Tăng động giảm chú ý ở trẻ

Sống Khỏe - 11/08

Tăng động giảm chú ý ở trẻ

Tăng động giảm chú ý (ADHD) là một nhóm các triệu chứng như giảm sự chú ý, tăng hoạt động và có những hành động có tính chất xung động...

Video có thể bạn quan tâm

  

Hiểu hơn về rối loạn tăng động giảm chú ý

Trẻ ADHD thường gặp vấn đề khi thực hiện các hoạt động đòi hỏi vận dụng nhiều kĩ năng (Việt hóa bởi Hà Vân/SongKhoe.vn). .

Tin cùng chuyên mục

Mặt biến dạng sau khi tiêm filler

0982***815 - 07/06

Mặt biến dạng sau khi tiêm filler

Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng mặt sưng nề, căng bóng, có khối chắc và vết rò ở môi.

Bác sĩ chặn đường máu để bỏ 'đói' bướu thận bệnh nhân

0982***815 - 06/06

Bác sĩ chặn đường máu để bỏ 'đói' bướu thận bệnh nhân

Thay vì cắt thận để bóc bướu cho bệnh nhân 55 tuổi, bác sĩ Bệnh viện Bình Dân đã chặn đường máu nuôi bướu khiến nó tự teo nhỏ dần.

5 giờ phẫu thuật cứu bé trai 3 tuổi thoát cảnh mang bàng quang lộ ra ngoài bộ phận sinh dục

0982***815 - 06/06

5 giờ phẫu thuật cứu bé trai 3 tuổi thoát cảnh mang bàng quang lộ ra ngoài bộ phận sinh dục

Dị tật oái oăm khiến bàng quang của bé trai bị tách ra làm hai phần, lộ ra ngoài bộ phận sinh dục làm nước tiểu bị tràn ra ngoài. Đây là một trong những dị tật khó nhất của phẫu thuật tiết niệu nhi.

Mảnh xương cá găm ở thực quản ngực người phụ nữ

0982***815 - 05/06

Mảnh xương cá găm ở thực quản ngực người phụ nữ

Bà Nguyễn Thị Len 48 tuổi (Hải Dương) bị đau ngực, nuốt khó, sốt cao, không biết bị hóc xương cá.

Bé gái 13 tuổi hôn mê, bác sĩ cảnh báo bệnh viêm não Nhật Bản 'vào mùa'

0988***585 - 05/06

Bé gái 13 tuổi hôn mê, bác sĩ cảnh báo bệnh viêm não Nhật Bản 'vào mùa'

Theo thông tin từ Bệnh viện Nhi Trung ương, hiện khoa Truyền nhiễm đang điều trị cho hơn 30 ca viêm não – màng não, trong đó có 2 trẻ mắc viêm não Nhật Bản rất nặng.

Tin mới

Phòng bệnh thường gặp sau mưa bão

Sống khỏe - 21/07

Phòng bệnh thường gặp sau mưa bão

Sau mưa, bão, lũ lụt, vô số vi sinh vật từ đất, bụi, rác, chất thải... hòa vào dòng nước, làm ô nhiễm môi trường và lây lan bệnh tật.

6 điều cần biết để tránh ung thư đường tiêu hóa

Sống khỏe - 21/07

6 điều cần biết để tránh ung thư đường tiêu hóa

Nên hạn chế ăn thực phẩm ướp muối, lên men, hun khói, bị nấm mốc; ăn nhiều rau như súp lơ xanh, cà tím...

Vụ mẹ sát hại con và cháu tại KĐT Thanh Hà: Người mẹ từng đi chữa bệnh trầm cảm

Sống khỏe - 21/07

Vụ mẹ sát hại con và cháu tại KĐT Thanh Hà: Người mẹ từng đi chữa bệnh trầm cảm

Theo thông tin của chúng tôi nhận được, người phụ nữ nghi trầm cảm dẫn đến hành động ra tay sát hại con và cháu tử vong trước đó đã phải chịu tang người cha, người chú.

Ghẻ nước, căn bệnh rất dễ mắc trong thời tiết hiện nay và đây là cách phòng tránh

Sống khỏe - 21/07

Ghẻ nước, căn bệnh rất dễ mắc trong thời tiết hiện nay và đây là cách phòng tránh

Khi chân phải tiếp xúc liên tục với nước bẩn, nguy cơ mắc ghẻ nước là rất cao.

Để con gái tự chế đồ chơi 'chất nhờn ma quái' mà nhiều đứa trẻ mê mẩn, bà mẹ hốt hoảng khi thấy tay con phồng rộp bỏng nặng

Sống khỏe - 21/07

Để con gái tự chế đồ chơi 'chất nhờn ma quái' mà nhiều đứa trẻ mê mẩn, bà mẹ hốt hoảng khi thấy tay con phồng rộp bỏng nặng

Bé gái đã bị bỏng hóa chất nặng sau khi tự ý làm đồ chơi chất bằng công thức tìm thấy trên mạng.

Xem thêm

Video nổi bật