CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Thuốc bổ và những công dụng độc đáo, phong phú

Bài thuốc dân gian - 20/04

Y học cổ truyền gọi thuốc bổ nghĩa là “bổ cái hư” và “ích cái tổn”, Có tác dụng nâng cao chính khí của cơ thể bị suy nhược về các mặt âm, dương, khí, huyết và tân dịch.

Thuốc bổ là những thuốc làm tăng cường các chức năng sinh lý bị yếu trong hai trạng thái hư nhược thường gặp là âm hư dương hư.

Thuốc bổ ích được chia làm 4 loại cụ thể: bổ âm, bổ dương, bổ khí, bổ huyết:

Thuốc bổ âm

Đây là những thuốc được sử dụng trong các bệnh mà huyết dịch bị kém (thiếu các chất dinh dưỡng cần thiết), do viêm nhiễm lâu ngày, hoặc do rối loạn các hoạt động thần kinh thực vật, biểu hiện bằng các triệu chứng lâm sàng mà thầy thuốc cổ truyền thường mô tả như sau:

- Nếu hư nhược do lao phổi, ho lâu ngày, ho ra máu, gò má đỏ, sốt hâm hấp, ra mồ hôi trộm, y học cổ truyền gọi là phế âm hư.

- Nếu hư nhược do các chứng đau nhức trong xương, sốt hâm hấp, ù tai, đau lưng, di tinh, di niệu, đau gót chân, miệng khô, lưỡi ráo, y học cổ truyền gọi là chứng thận âm hư.

- Thuốc bổ âm là những thuốc chữa các tình trạng bệnh do phần âm của cơ thể bị suy kém (âm hư), tân dịch bị hao tổn, hư hỏa bốc lên gây ra: miệng khô, đau họng, nước tiểu đỏ ít, táo bón.

Nói chung là các phần âm của các tạng phế, thận, vị và tân dịch bị hư tổn.

Chống chỉ định: không dùng thuốc bổ âm cho những người tỳ vị hư: tiêu chảy, chậm tiêu…

Theo y học hiện đại, các phương thuốc bổ âm của y học cổ truyền nhằm chữa các bệnh chứng sau:

- Các bệnh do rối loạn quá trình ức chế thần kinh: cao huyết áp, mất ngủ, suy nhược thần kinh thể ức chế giảm.

- Trẻ em ra mồ hôi trộm, đái dầm… do hệ thần kinh chưa phát triển hoàn chỉnh.

- Các triệu chứng của rối loạn hệ thần kinh thực vật trong bệnh lao: sốt hâm hấp, gò má đỏ, ho ra máu, mồ hôi trộm…

- Các bệnh chất tạo keo: nhức trong xương, hâm hấp sốt, khát nước…

- Một số trường hợp cơ địa dị ứng, nhiễm khuẩn trong: viêm bàng quang mạn tính, hen phế quản, viêm phế quản mạn tính…

- Các trường hợp sốt kéo dài không rõ nguyên nhân.

- Thời kỳ hồi phục trong một số bệnh truyền nhiễm, nhiễm khuẩn có sốt kéo dài gây tình trạng mất nước: da khô, miệng khát, táo bón…

Bài thuốc bổ âm kinh điển: đó là bài Lục vị gồm: thục địa, hoài sơn, đơn bì, trạch tả, sơn thù, phục linh.

Dạng dùng: tễ, sắc. Công dụng: bổ can thận âm.

Thuốc bổ và những công dụng độc đáo, phong phú - ảnh 1

Thục địa

Thuốc bổ dương

Thuốc bổ dương là những thuốc chữa trị các tình trạng bệnh do phần dương của cơ thể bị suy kém (dương hư). Nói chung là các phần dương của các tạng phủ tâm, tỳ, thận bị hư tổn.

Chống chỉ định: không dùng thuốc bổ dương cho những người thuộc chứng âm hư sinh nội nhiệt.

Theo y học hiện đại, thuốc bổ dương của y học cổ truyền nhằm chữa các bệnh chứng sau:

- Các bệnh do hưng phấn thần kinh giảm: liệt dương, di tinh, đau lưng, ù tai.

- Trẻ em chậm phát dục: chậm mọc răng tóc, chậm biết đi, thóp chậm liền, trí tuệ chậm phát triển.

- Người lão suy: đau lưng, mỏi gối, tiểu tiện nhiều lần.

- Đái dầm thể hư hàn (không phải là âm hư sinh nội nhiệt).

- Hen phế quản mãn.

- Một số bệnh khớp mãn tính.

- Bệnh do hưng phấn thần kinh bị giảm sinh ra mệt mỏi, buồn ngủ, thiếu phấn chấn, huyết áp hạ, gọi là thận dương hư.

- Bệnh do thở kém vì trở ngại thông khí ở phổi (do giãn phế quản, hen, xơ phổi…) gọi là khí hư.

- Bệnh do thiếu vận động tiêu hóa làm kém ăn, chậm tiêu, đầy bụng, tiêu chảy mãn tính, trương lực cơ giảm làm sa dạ dày, sa trực tràng, sa sinh dục…, goi là tỳ dương hư.

Bài thuốc bổ dương kinh điển bát vị gồm: thục địa, hoài sơn, đơn bì, trạch tả, sơn thù, phục linh, quế nhục, phụ tử (chế).

Dạng dùng: tễ, sắc. Công dụng: bổ thận dương.

Thuốc bổ khí

Thuốc bổ khí là những thuốc chữa các chứng bệnh gây ra do khí hư. Nói chung là phần khí của các tạng phế, tỳ bị hư tổn.

Theo y học hiện đại, thuốc bổ khí, của y học cổ truyền nhằm chữa các bệnh chứng sau:

- Các chứng do suy nhược cơ thể: ăn kém, ngủ kém, sụt cân, hồi hộp, thiếu máu, phù thũng, thở yếu.

- Các bệnh mãn tính: tiêu chảy kéo dài, viêm đại tràng mãn, viêm loét dạy dày - tá tràng, viêm gan mạn, sa dạ dày, sa trực tràng, giãn phế quản, hen suyễn, viêm phế quản mạn, phế khí thũng, rong huyết, rong kinh, sa sinh dục, táo bón ở người già…

Bài thuốc kinh điển Tứ quân: đảng sâm, phục linh, bạch truật, cam thảo.

Công dụng: bổ khí, kiện tỳ.

Thuốc bổ huyết

Thuốc bổ huyết là những thuốc chữa những chứng bệnh gây ra do huyết hư. Nói chung, bổ huyết là bổ phần vật chất của cơ thể. Nên khi bổ huyết tức là có bổ âm.

Theo y học hiện đại, thuốc bổ huyết của y học cổ truyền nhằm chữa các bệnh chứng sau:

- Các chứng thiếu máu, mất máu.

- Các chứng do suy nhược cơ thể: hồi hộp, mất ngủ, ăn kém.

- Các bệnh rối loạn kinh nguyệt: rong huyết, rong kinh, kinh nguyệt không đều, kinh ra ít…

- Các bệnh gây đau khớp, cứng khớp, teo cơ …

Bài thuốc kinh điển Tứ vật và Quy tỳ:

Tứ vật: xuyên khung, đương quy, thục địa, bạch thược.

Dạng dùng: hoàn, sắc.

Quy tỳ: đảng sâm, hoàng kỳ, đương quy, bạch truật, cam thảo, phục thần, táo nhân, viễn chí, nhãn nhục, mộc hương.

Dạng dùng: tễ, sắc.

Công dụng:

- Tứ vật: bổ huyết.

Quy tỳ: kiện tỳ, dưỡng tâm, ích khí, bổ huyết.

Thuốc bổ dưỡng của y học cổ truyền qua nghiên cứu của khoa học hiện đại càng khẳng định thêm tác dụng. Các bài thuốc bổ của y học cổ truyền rất đa dạng phong phú, từ một vài bài thuốc cổ phương kinh điển qua gia giảm cho ra rất nhiều bài thuốc có tác dụng bồi bổ hoặc trị các bệnh khác.

BS.CKII. HUỲNH TẤN VŨ

(Đơn vị Điều trị ban ngày Cơ sở 3, BV. Đại học Y Dược TP.HCM)

Theo Sức khỏe và Đời sống

Miễn cước lưu lượng 3G/4G khi đọc, tra cứu 700 bệnh và xem hàng nghìn video về sức khỏe. Soạn tin SK7 gửi 5005 (5.000đ/tuần) hoặc Bấm Tại đây!

Tin liên quan

Món ăn bài thuốc mạnh gân xương

Sống khỏe - 02/04

Món ăn bài thuốc mạnh gân xương

Với triệu chứng bệnh lý đau nhức mỏi sâu trong xương, thuộc phạm vi chứng “cốt nuy”, Y học cổ truyền cho là do thận hư.

Bài thuốc trị chứng thống kinh

Sống khỏe - 06/04

Bài thuốc trị chứng thống kinh

Đông y cho rằng: “Người phụ nữ khi kỳ kinh đến trước, sau, hoặc đang hành kinh mà đau bụng dưới, khi đau âm ỉ, khi đau nhiều, có khi đau dữ dội không chịu nổi, hai bầu vú căng cứng, gọi là đau bụng khi hành kinh, hay chứng “thống kinh”.

Bài thuốc trị nhiệt miệng

Sống khỏe - 12/04

Bài thuốc trị nhiệt miệng

Nhiệt miệng là những vết loét ở đầu lưỡi hoặc niêm mạc trong khoang miệng, hoặc ngay trên nướu, không xảy ra trên bề mặt môi và không lây lan.

Video có thể bạn quan tâm

  

Công dụng chữa bệnh của Gừng

Các nghiên cứu y khoa cho thấy, gừng vàng có nhiều tác dụng dược lý như ngăn ngừa cơn đau thắt ngực, kích thích tiêu hóa, tăng khả năng tình dục... Theo hanoitv.vn.

Tin cùng chuyên mục

Kết hợp thuốc giảm đau và thuốc ngủ, tăng nguy cơ quá liều

Sống khỏe - 20/04

Kết hợp thuốc giảm đau và thuốc ngủ, tăng nguy cơ quá liều

Các nhà khoa học Anh cho biết, kết hợp thuốc giảm đau được kê đơn opiod với các thuốc gây ngủ thuộc nhóm benzodiazepine làm gia tăng nguy cơ quá liều phải nhập viện vì những biến chứng có thể gây tử vong.

11 dấu hiệu cảnh báo bệnh tuyến giáp: Nếu không chú ý can thiệp sớm sẽ rất nguy hiểm

Sống khỏe - 20/04

11 dấu hiệu cảnh báo bệnh tuyến giáp: Nếu không chú ý can thiệp sớm sẽ rất nguy hiểm

Bệnh về suy giáp hoặc cường giáp có thể khiến cơ thể bị rối loạn trao đổi chất và nhiều quy cơ khác. Nếu không biết những dấu hiệu này để can thiệp sẽ rất nguy hiểm. Đừng bỏ lỡ.

Giám đốc bệnh viện K mách 9 dấu hiệu ung thư sớm: Chỉ cần 1 dấu hiệu phải khám ngay

Sống khỏe - 20/04

Giám đốc bệnh viện K mách 9 dấu hiệu ung thư sớm: Chỉ cần 1 dấu hiệu phải khám ngay

Bệnh ung thư tuy nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh. Người mắc cũng có thể sống khỏe nếu phát hiện và điều trị bệnh ở giai đoán sớm.

Hạ đường huyết do thuốc, xử trí thế nào?

Sống khỏe - 20/04

Hạ đường huyết do thuốc, xử trí thế nào?

Tôi bị bệnh đái tháo đường typ 2, đi khám bác sĩ cho dùng thuốc có tên glipizide để điều trị.

Cách hiệu quả ngăn ngừa nhiễm trùng đường ruột vào mùa hè

Sống khỏe - 20/04

Cách hiệu quả ngăn ngừa nhiễm trùng đường ruột vào mùa hè

Mùa hè là thời điểm bạn dễ có nguy cơ mắc nhiều loại nhiễm trùng trong đó phổ biến là nhiễm trùng đường ruột. Điều này xảy ra chủ yếu do thực phẩm và nguồn nước bị ô nhiễm.

Tin mới

Chỉ vì nụ hôn âu yếm của chị gái, bé 20 ngày tuổi đã bị nhiễm loại virus mà 10 bé mắc thì 9 bé phải nhập viện, thở máy

Sống khỏe - 20/08

Chỉ vì nụ hôn âu yếm của chị gái, bé 20 ngày tuổi đã bị nhiễm loại virus mà 10 bé mắc thì 9 bé phải nhập viện, thở máy

Chị Thủy không ngờ việc để cho con lớn 3 tuổi chơi và ôm thơm em bé lại gây ra hậu quả nghiêm trọng như vậy.

Chìa khóa giúp mẹ 'bỉm sữa' người Úc giảm được 43kg mà không cần từ bỏ những món yêu thích

Sống khỏe - 20/08

Chìa khóa giúp mẹ 'bỉm sữa' người Úc giảm được 43kg mà không cần từ bỏ những món yêu thích

Sinh con xong, chắc hẳn bà mẹ nào cũng phải loay hoay với những kế hoạch giảm cân để lấy lại vóc dáng thon gọn như xưa. Nếu bạn cũng đang gặp phải vấn đề tương tự, hãy thử tham khảo bí quyết giảm cân từ mẹ 'bỉm sữa' người Úc sau đây.

Dùng bắp cải theo cách này, bạn sẽ khỏi hẳn đau nhức xương khớp chỉ sau 1 giờ

Sống khỏe - 20/08

Dùng bắp cải theo cách này, bạn sẽ khỏi hẳn đau nhức xương khớp chỉ sau 1 giờ

Bạn sẽ bất ngờ khi biết loại rau quen thuộc này có tác dụng rất tốt trong việc chữa đau xương khớp.

5 giờ “cân não” phẫu thuật khối u gan siêu khổng lồ

Sống khỏe - 20/08

5 giờ “cân não” phẫu thuật khối u gan siêu khổng lồ

Sau 5 giờ đồng hồ, các bác sỹ khoa Phẫu thuật Gan Mật Tụy – Bệnh viện TWQĐ 108 đã phẫu thuật cắt bỏ khối u gan phải với kích thước 30 cm cho nam bệnh nhân tên N., 62 tuổi, quê ở Gia Lâm, Hà Nội.

Không chỉ uống rượu, ăn chất béo cũng bị gan nhiễm mỡ: Đây là nguyên nhân ít ai ngờ tới

Sống khỏe - 20/08

Không chỉ uống rượu, ăn chất béo cũng bị gan nhiễm mỡ: Đây là nguyên nhân ít ai ngờ tới

Gan nhiễm mỡ chính là một dạng tổn thương của gan mà ở đó các chất béo bị tích tụ quá nhiều trong các tế bào gan. Đây là việc làm không đúng cách khiến bạn mắc bệnh.

Xem thêm

Video nổi bật