CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Thuốc điều trị tăng huyết áp

Bài thuốc dân gian - 21/06

Ðể điều trị tăng huyết áp bằng thuốc, người bệnh cần đi khám và được bác sĩ điều trị chỉ định, hướng dẫn sử dụng thuốc.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, số huyết áp tốt nhất là 120/80mmHg, 120 mmHg là số huyết áp trên (tâm thu) và 80 mmHg là số dưới (tâm trương). Gọi là tăng huyết áp khi hai số trên - dưới cao hơn 140/90 mmHg. Một mục tiêu của việc điều trị tăng huyết áp, trong đó có dùng thuốc, là đưa huyết áp về dưới 130/85 mmHg đối với người tuổi trung niên và dưới 130/80mmHg đối với người có bệnh đái tháo đường hay bệnh thận, hoặc đưa huyết áp về dưới 140/90mmHg ở người từ 60 tuổi trở lên.

Đặc tính của một số loại thuốc trị cao huyết áp

Theo phân loại bệnh tăng huyết áp mới (the JNC 7 report) ta cần lưu ý đến giai đoạn tiền tăng huyết áp, thể hiện huyết áp trên 120-139 mmHg và huyết áp dưới 80-90 mmHg, giai đoạn này cần phải thay đổi lối sống (ăn nhạt, vận động thể lực).

Có nhiều thuốc trị cao huyết áp đang được sử dụng ở nước ta, chia thành nhiều nhóm với một số đặc tính như sau:

1. Nhóm thuốc lợi tiểu: Gồm có Hydroclorothiazid, Indapamid, Furosemid, Spironolacton, Amilorid, Triamteren... Cơ chế của thuốc là làm giảm sự ứ nước trong cơ thể, tức làm giảm sức cản của mạch ngoại vi, dẫn đến làm hạ huyết áp. Dùng đơn độc khi bị huyết áp nhẹ, có thể phối hợp với thuốc khác khi cao huyết áp nặng thêm. Cần lựa chọn loại phù hợp do có loại làm thải nhiều kali, loại giữ kali, tăng acid uric trong máu, tăng cholesterol máu.

2. Nhóm thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương: Gồm có Reserpin, Methyldopa, Clonidin... Cơ chế của thuốc là hoạt hóa một số tế bào thần kinh gây hạ huyết áp. Hiện nay ít dùng do tác dụng phụ gây trầm cảm, khi ngừng thuốc đột ngột sẽ làm tăng vọt huyết áp.

3. Nhóm thuốc chẹn alpha: Gồm có Prazosin, Alfuzosin, Terazosin, Phentolamin... Cơ chế của thuốc là ức chế giải phóng noradrenalin tại đầu dây thần kinh (là chất sinh học làm tăng huyết áp), do đó làm hạ huyết áp. Có tác dụng phụ gây hạ huyết áp khi đứng lên (hạ huyết áp tư thế đứng), đặc biệt khi dùng liều đầu tiên.

4. Nhóm thuốc chẹn beta: Gồm có Propanolol, Pindolol, Nadolol, Timolol, Metoprolol, Atenolol, Labetolol, Acebutolol... Cơ chế của thuốc là ức chế thụ thể beta - giao cảm ở tim, mạch ngoại vi, do đó làm chậm nhịp tim và hạ huyết áp. Thuốc dùng tốt cho bệnh nhân có kèm đau thắt lưng, ngực hoặc nhức nửa đầu. Chống chỉ định đối với người có kèm hen suyễn, suy tim, nhịp tim chậm.

5. Nhóm thuốc đối kháng calci: Gồm có Nifedipin, Nicardipin, Amlodipin, Felodipin, Isradipin, Verapamil, Diltiazem... Cơ chế của thuốc là chặn dòng ion calci không cho đi vào tế bào cơ trơn của các mạch máu, vì vậy gây giãn mạch và từ đó làm hạ huyết áp. Dùng tốt cho bệnh nhân có kèm đau thắt ngực, hiệu quả đối với bệnh nhân cao tuổi, không ảnh hưởng đến chuyển hóa đường, mỡ trong cơ thể.

Ảnh minh họa

6. Nhóm thuốc ức chế men chuyển: Gồm có Captopril, Enalapril, Benazepril, Lisinopril, Perindopril, Quinepril, Tradola-pril... Cơ chế của thuốc là ức chế một enzym có tên là men chuyển angiotensin (angiotensin converting enzym, viết tắt ACE). Nhờ men chuyển angiotensin xúc tác mà chất sinh học angiotensin I biến thành angiotensin II và chính chất sau này gây co thắt mạch làm tăng huyết áp. Nếu men chuyển ACE bị thuốc ức chế (làm cho không hoạt động) sẽ không sinh ra angiotensin II, gây ra hiện tượng giãn mạch và làm hạ huyết áp. Thuốc hữu hiệu trong 60% trường hợp khi dùng đơn độc (tức không kết hợp với thuốc khác). Là thuốc được chọn khi bệnh nhân bị kèm hen suyễn (chống chỉ định với chẹn beta), đái tháo đường (lợi tiểu, chẹn beta). Tác dụng phụ: làm tăng kali huyết và gây ho khan.

7. Nhóm thuốc mới ức chế thụ thể angiotensin: Những thuốc dùng trị huyết áp thuộc các nhóm kể trên vẫn còn nhiều nhược điểm về mặt hiệu quả cũng như các tác dụng phụ, vì vậy việc nghiên cứu tìm những thuốc mới vẫn tiếp tục được đặt ra. Ðặc biệt, nhóm thuốc ức chế men chuyển xuất hiện từ đầu những năm 1980 (được công nhận là thuốc không thể thiếu trong điều trị cao huyết áp) đã thúc đẩy các nhà khoa học tìm ra những thuốc mới tác động đến men chuyển ACE. Các nghiên cứu gần đây nhận thấy nếu tác dụng chính vào men chuyển ACE, làm cho men này bất hoạt thì thuốc sẽ gây nhiều tác động phụ như ho khan (là tác dụng phụ khiến nhiều người bệnh bỏ thuốc không tiếp tục dùng). Nguyên do là vì men chuyển ACE không chỉ xúc tác biến angiotensin I thành angiotensin II gây tăng huyết áp mà còn có vai trò trong sự phân hủy một chất sinh học khác có tên là bradykinin. Nếu ức chế men ACE, bradykinin không được phân hủy ở mức cần thiết, sẽ thừa và gây nhiều tác dụng, trong đó có ho khan. Thay vì ức chế men ACE, hướng nghiên cứu mới là tìm ra các thuốc có tác dụng ngăn không cho angiotensin II gắn vào thụ thể của nó (angiotensin II receptors, type 1) nằm ở mạch máu, tim, thận, do đó sẽ làm hạ huyết áp.

Vì thế, hiện nay có nhóm thuốc mới trị cao huyết áp là nhóm thuốc ức chế thụ thể angiotensin II (Angiotensin II receptors antagonists). Thuốc đầu tiên được dùng là Losartan, sau đó là Irbesartan, Candesardan, Valsartan... Nhóm thuốc mới này có tác dụng hạ huyết áp, đưa huyết áp về trị số bình thường, tương đương với các thuốc nhóm đối kháng calci, chẹn beta, ức chế men chuyển. Ðặc biệt, tác dụng hạ áp của chúng tốt hơn nếu phối hợp với thuốc lợi tiểu Thiazid. Lợi điểm của nhóm thuốc này là do không trực tiếp ức chế men chuyển nên gần như không gây ho khan như nhóm ức chế men chuyển, hoặc không gây phù như thuốc đối kháng calci. Tác dụng phụ có thể gặp là chóng mặt, hoặc rất hiếm là gây tiêu chảy. Chống chỉ định của thuốc là không dùng cho phụ nữ có thai hoặc người bị dị ứng với thuốc.

Một số nguyên tắc cần tuân thủ khi dùng thuốc điều trị tăng huyết áp

Các thuốc thuộc những nhóm kể trên đều có ở nước ta. Ðể điều trị bằng thuốc, người bệnh cần đi khám và được bác sĩ điều trị chỉ định, hướng dẫn sử dụng thuốc. Bởi vì chỉ có bác sĩ mới nắm vững tính năng của thuốc, khám bệnh trực tiếp và sẽ lựa chọn loại thuốc thích hợp, chỉ dẫn các nguyên tắc dùng thuốc. Sự lựa chọn thuốc trị cao huyết áp sẽ tùy thuộc vào yếu tố nguy cơ của bệnh tim mạch, có sự tổn thương các cơ quan (như suy thận, suy tim, dây thất trái...), có kèm bệnh đái tháo đường... Ðặc biệt, các bác sĩ sẽ giúp bệnh nhân tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Trước hết, dùng thuốc với liều thấp ban đầu và tăng liều dần dần với chỉ một loại thuốc. Khi mới bị tăng huyết áp, khuyến cáo mới khuyên nên dùng thuốc đầu tiên là nhóm lợi tiểu, đặc biệt là nhóm Thiazid.

- Nếu không hiệu quả mới kết hợp hai nhóm thuốc. Theo khuyến cáo mới (JNC 7), tuy mới bị bệnh nhưng khi huyết áp của người bệnh cao hơn mức cần phải đạt khá nhiều (huyết áp trên cao hơn 20mmHg, huyết áp dưới cao hơn 10mmHg), thì người bệnh cần được điều trị ngay với 2 thuốc phối hợp, thông thường có thuốc lợi tiểu.

- Nếu thuốc được chọn đầu tiên có hiệu quả kém và gây nhiều tác dụng phụ thì nên đổi nhóm thuốc khác, chứ không cần tăng liều hoặc kết hợp thêm thuốc thứ hai.

- Nên dùng loại thuốc cho tác dụng kéo dài, loại uống 1 lần trong ngày.

Xin lưu ý, các thuốc thuộc nhóm ức chế thụ thể angiotensin II hiện nay đã bắt đầu lưu hành ở nước ta, tuy chưa được dùng rộng rãi. Một số bệnh nhân được người thân từ nước ngoài gởi về thuốc loại này cứ tự tiện sử dụng mà không hỏi ý kiến bác sĩ đang trực tiếp điều trị. Dùng như thế là không đúng, vì theo trình bày ở phần trên, thuốc trị cao huyết áp có nhiều loại và vấn đề sử dụng khá phức tạp. Chỉ có bác sĩ điều trị mới là người có thẩm quyền chỉ định và hướng dẫn dùng thuốc thế nào cho an toàn và hiệu quả. Ðặc biệt, bác sĩ có thể quyết định có nên thay thuốc điều trị lâu nay bằng một thuốc mới hay không, chứ không nhất thiết luôn luôn phải dùng thuốc mới.

Theo Suckhoedoisong.vn

>> Xem tất cả thông tin về bệnh Cao huyết áp

Tin liên quan

Bệnh tăng huyết áp đang có xu hướng trẻ hóa

Sống khỏe - 16/03

Bệnh tăng huyết áp đang có xu hướng trẻ hóa

Tỷ lệ người mắc bệnh tăng huyết áp trong cộng đồng ngày càng gia tăng và đặc biệt ở các nước đang phát triển.

>> Xem 114 nội dung chuyên đề 'Tất tần tật' về bệnh cao huyết áp

Tin cùng chuyên mục

Điều trị thiếu máu do suy thận mạn tính

Sống khỏe - 21/06

Điều trị thiếu máu do suy thận mạn tính

Các thuốc dùng để điều trị thiếu máu trong suy thận: viên sắt, vitamin B12, axit folix, thuốc kích thích tạo hồng cầu.

Nhận diện viêm khớp, thoái hóa khớp và gút

Sống khỏe - 21/06

Nhận diện viêm khớp, thoái hóa khớp và gút

Gút thường đau giữa đêm, đau một bên; trong khi đó, viêm khớp dạng thấp là cứng khớp buổi sáng, đau đối xứng.

Phương pháp chữa nhiệt miệng tại nhà

Sống khỏe - 21/06

Phương pháp chữa nhiệt miệng tại nhà

Để ngăn ngừa chứng lở miệng bạn nên tránh các thức ăn gây kích thích, cay nóng như tiêu, ớt…

Chữa gai cột sống để sống vui khỏe

Sống khỏe - 21/06

Chữa gai cột sống để sống vui khỏe

Phương pháp điều thích hợp nhất vẫn là châm cứu, vật lý trị liệu, tác động cột sống để tăng sự vận động các cơ khớp…

Súp lơ xanh giúp giải độc cơ thể do ô nhiễm

Sống khỏe - 20/06

Súp lơ xanh giúp giải độc cơ thể do ô nhiễm

Sulforaphan trong súp lơ xanh làm tăng các enzyme cải thiện khả năng loại bỏ các chất ô nhiễm trong cơ thể.

Tin mới

5 nhóm người tuyệt đối không được hôn trẻ sơ sinh, bố mẹ cần biết để bảo vệ con tốt nhất

Sống khỏe - 21 phút trước

5 nhóm người tuyệt đối không được hôn trẻ sơ sinh, bố mẹ cần biết để bảo vệ con tốt nhất

Những đứa trẻ sơ sinh đáng yêu với đôi mắt tròn, chiếc má bụ bẫm khiến không ít người muốn hôn. Nhưng với 7 nhóm người thì bố mẹ nên cân nhắc và từ chối khéo trước khi để họ hôn đứa con sơ sinh của mình.

Nhiều người phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn cuối: Hãy làm 2 điều để kéo dài sự sống

Sống khỏe - 21 phút trước

Nhiều người phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn cuối: Hãy làm 2 điều để kéo dài sự sống

Bệnh ung thư dạ dày là một trong nhưng căn bệnh có tỉ lệ mắc bệnh và tử vong cao hàng đầu trong nhóm bệnh ung thư. Đây là lời khuyên quan trọng dành cho bạn, ngay cả khi mắc bệnh.

Người phụ nữ 'xì hơi' hơn 50 lần/ngày, đi khám 'chết ngất' khi bác sĩ thông báo bị bệnh nguy hiểm

Sống khỏe - 1h18 phút trước

Người phụ nữ 'xì hơi' hơn 50 lần/ngày, đi khám 'chết ngất' khi bác sĩ thông báo bị bệnh nguy hiểm

Càng ngày vấn đề 'xì hơi' nhiều càng nghiêm trọng, thậm chí có ngày cô Lưu 'xì hơi' đến hơn 50 lần và cô Lưu đã gặp rất nhiều rắc rối vì vấn đề này.

Suýt phải cắt bỏ ngực chỉ vì đi… massage, chuyên gia cảnh báo không được tùy tiện massage khu vực này

Sống khỏe - 1h18 phút trước

Suýt phải cắt bỏ ngực chỉ vì đi… massage, chuyên gia cảnh báo không được tùy tiện massage khu vực này

Cảm thấy ngực đau tức nên cô La quyết định đi massage cho dễ chịu nhưng không ngờ lại khiến bản thân suýt phải cắt bỏ ngực.

Những sai lầm về ăn uống mà bạn cần loại bỏ ngay vì một cơ thể khỏe mạnh

Sống khỏe - 1h18 phút trước

Những sai lầm về ăn uống mà bạn cần loại bỏ ngay vì một cơ thể khỏe mạnh

Có rất nhiều quan niệm về thực phẩm và chế độ ăn uống được mọi người tham khảo, áp dụng. Tuy nhiên, không phải mọi quan niệm đó đều đúng.

Xem thêm

Tổng quan bệnh

Cao huyết áp còn gọi là tăng huyết áp và khái niệm thường dùng trong dân chúng là bệnh tăng xông.

Video nổi bật