CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM X

Vi khuẩn Whitmore có phải vi khuẩn 'ăn thịt người'? Ai có nguy cơ mắc?

Cần biết - 17/09

Vi khuẩn gây bệnh Whitmore xâm nhập từ môi trường sang người qua con đường chính là tiếp xúc trực tiếp với đất và nước nhiễm khuẩn, đặc biệt là khi tay chân có vết thương hở.

Vi khuẩn Whitmore có phải vi khuẩn 'ăn thịt người'? Ai có nguy cơ mắc?

Vi khuẩn Whitmore có phải là vi khuẩn 'ăn thịt người'?

Vi khuẩn Whitmore có phải vi khuẩn 'ăn thịt người'? Ai có nguy cơ mắc?

Cách gọi như trên không chính xác. Thật ra vi khuẩn ăn thịt người (flesh-eating disease) là cả một nhóm gồm 30 vi khuẩn khác nhau, gây bệnh viêm mô hoại tử (necrotizing fasciitis).

Các loại thường gặp là Vibiro vulnificus trong nước mặn, Aeromonas hydrophila trong nước ngọt, liên cầu nhóm A trên da. Chúng gây tình trạng hoại tử mô mềm cực nhanh nên gọi là ăn thịt người, thường phải cắt bỏ vùng mô mềm bị nhiễm trùng vì tốc độ lan nhanh khủng khiếp, có khi phải đoạn cả chi.

Còn thủ phạm gây bệnh Whitmore là vi khuẩn Gram âm Burkholderia pseudomallei. Tôi nghĩ mọi người gọi lầm là do vi khuẩn này hay gây tình trạng viêm nhiễm trùng da gây áp xe và viêm loét da, vì vậy mới bị gán lầm.

Vi khuẩn gây bệnh Whitmore không chỉ gây nhiễm trùng da, mà còn gây viêm phổi, nhiễm trùng xương khớp, hệ thần kinh, gan, lách, tuyến tiền liệt, nhiễm trùng huyết.

Bệnh chữa được nhưng lâu, tốn kém và dễ tái phát. Nếu không điều trị, bệnh nhân có thể tử vong trong vòng 48 giờ.

Hít bụi bay hơi nước nhiễm khuẩn cũng có thể gây bệnh Whitemore?

Trong khi những ca bệnh Whitmore vừa được phát hiện ở nhiều nơi tại Việt Nam thì một tờ báo trong ngành y tế đưa ra cảnh báo người dân 'hít bụi hay hơi nước nhiễm khuẩn cũng có thể gây bệnh Whitmore' càng khiến người đọc lo lắng hoang mang.

Cảnh báo này không sai nhưng không hoàn toàn chính xác.

Bụi, hơi nước bốc mạnh như dưới cánh quạt trực thăng hay trong cơn lốc xoáy, bão tố mới có thể chứa mầm bệnh

Đường lây nhiễm qua việc hít phải bụi bốc lên từ đất đúng là đã được ghi nhận sau khi một số cựu chiến binh Mỹ tham gia chiến tranh tại Việt Nam hít phải bụi bốc lên do sức gió từ cánh quạt của máy bay trực thăng.

Sau khi họ trở về Mỹ thì mắc bệnh viêm phổi do vi khuẩn này. Nhưng đây là đường lây nhiễm ít gặp nhất và phải do bụi bốc lên như trong lốc bụi (trong dẫn chứng trên thì do cánh quạt trực thăng xoáy bụi đất lên rất mạnh) thì mới có thể gặp.

Hít hơi nước bốc lên tự nhiên cũng không có nguy cơ mắc bệnh mà phải là hơi nước bốc mạnh như trong cơn bão tố.

Do vậy bà con đừng quá lo lắng. Nếu hít phải bụi hay hơi nước cũng có thể nhiễm bệnh thì Whitmore đã trở thành đại dịch, thảm họa y tế chứ không phải một căn bệnh bị liệt vào dạng 'bị lãng quên'.

Vi khuẩn Whitmore có phải vi khuẩn 'ăn thịt người'? Ai có nguy cơ mắc?

Đó là do điều kiện sống phổ biến của vi khuẩn Whitmore. Trong vùng dịch như các nước Đông Nam Á, chúng thường trú trong đất và nước như suối, ao, hồ bơi, ao tù và ruộng lúa...

Trong một khảo sát mật độ vi khuẩn trong môi trường ở vùng tây Malaysia, vi khuẩn này được tìm thấy trong TẤT CẢ các mẫu từ các vùng khác nhau. Mật độ vi trùng thấp nhất trong nước ở rừng nhiệt đới (0,8-3,2%), khá cao ở ruộng lúa và vườn dầu cọ mới trồng (14%-33%), nhiều nhất là trong đất ở độ sâu từ 10 cm-90 cm.

Kết quả này cho thấy vi khuẩn này sống thường trú trong đất và nước, nhất là những vùng đang canh tác nông nghiệp, có lẽ do đất thường xuyên được đưa từ lớp đất sâu lên trên bề mặt. Đấy chính là lý do vì sao số ca bệnh được phát hiện nhiều sau cơn lũ, bão, mưa lớn… do các yếu tố môi trường này bào mòn, xói lở, xoáy động, đưa đất từ lớp dưới lên trên bề mặt.

Ăn chín, uống chín, tránh lội bùn trực tiếp

Vi khuẩn Whitmore có phải vi khuẩn 'ăn thịt người'? Ai có nguy cơ mắc?

Tuy nhiên 'ăn thức ăn nấu chín, uống nước nấu chín' hoặc uống nước đóng chai lại là cảnh báo đúng không chỉ cho căn bệnh này.

Trong quá khứ đã ghi nhận những đợt bùng phát bệnh do nguồn nước ô nhiễm, nước máy không được khử chloride đầy đủ, nhất là ở vùng quê hẻo lánh. Là vì vi khuẩn này có sức sống rất mạnh.

Số ca bệnh được báo cáo nhiều nhất ở: Thái Lan, Malaysia, Singapore, Bắc Úc.

Mặc dù hiếm khi được báo cáo, nhưng chúng được cho là thường xuyên xảy ra ở: Papua New Guinea, hầu khắp Ấn Độ, miền Nam Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Việt Nam, Indonesia, Campuchia, Lào, Myanmar.

Trong môi trường thiếu dinh dưỡng như nước cất hay sa mạc chúng vẫn có thể sống tới 16 năm. Ngay cả trong dung dịch sát trùng, xà phòng nước, môi trường acid pH4,5 chúng vẫn tồn tại được tới 70 ngày. Thậm chí đã có trường hợp bội nhiễm ở bệnh viện do dùng dung dịch sát trùng rửa vết thương bị nhiễm khuẩn.

Bệnh cũng có thể lây nhiễm từ người hay động vật sang người, nhưng rất hiếm, chủ yếu là từ môi trường sang người.

Tóm lại, vi khuẩn gây bệnh Whitmore xâm nhập từ môi trường sang người qua con đường chính là tiếp xúc trực tiếp với đất và nước nhiễm khuẩn: đây là con đường mắc bệnh thường gặp nhất, đặc biệt là khi tay chân có vết thương hở. Vết thương càng lớn và tiếp xúc càng lâu thì càng dễ mắc bệnh.

Do vậy, nông dân hay công nhân các trang trại, đồn điền có nguy cơ cao hơn. Các nhân viên kiểm lâm, cứu hộ, bảo tồn sinh vật… cũng nên lưu ý cảnh báo này.

Ở Thái Lan, mỗi năm phát hiện 7.500 ca bệnh.

Vi khuẩn Whitmore bị tiêu diệt ở nhiệt độ cao và tia cực tím.

'Nông dân sân thượng' có nguy cơ nhiễm bệnh không?

Điều may mắn là hầu hết những người tiếp xúc trực tiếp với đất nhiễm khuẩn sẽ không mắc bệnh. Tuy nhiên đôi khi trong người có vết xước nhỏ mà không hề biết sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh hay bị tai nạn trong lúc làm việc, nên khi tiếp xúc với đất và nước, luôn phải đi ủng và đeo găng tay cao su. Đi dép cũng không loại trừ được nguy cơ mắc bệnh.

'Nông dân sân thượng' hay những người trồng hoa, rau, cây cảnh bằng 'đất sạch', thường được chế biến từ mùn dừa xay và phân động vật đã qua xử lý cũng vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh vì có thể mầm bệnh có trong phân động vật. Nên đeo găng tay khi tiếp xúc với đất.

Những người dễ mắc bệnh này là những người có các bệnh nền như: đái tháo đường, nghiện rượu, bệnh gan, bệnh thận mãn, bệnh phổi mãn tính (cystic fibrosis, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính COPD), bệnh tan máu bẩm sinh, ung thư hay suy giảm miễn dịch.

Môi trường sẽ có nhiều mầm bệnh hơn sau một đợt lũ lụt, bão, mưa nhiều.

Phòng ngừa

- Tránh bơi trong nước ngọt hay tiếp xúc trực tiếp với bùn đất ở vùng dịch, nhất là vào mùa mưa hay sau bão, lũ lụt.

- Nên mang ủng và găng tay cao su khi tiếp xúc với đất và nước.

- Tránh tiếp xúc với nước, bùn đất nếu có trầy xước da. Nếu bị trầy xước, lập tức rửa sạch với xà phòng và bôi thuốc sát khuẩn.

- Luôn uống nước đun sôi, nước đóng chai có qua xử lý bằng tia cực tím.

- Tránh những cơn lốc xoáy bụi.

- Nếu có triệu chứng nghi ngờ có bệnh, lập tức đi khám bệnh.

Bộ Y tế Việt Nam nên đẩy mạnh tuyên truyền về bệnh này và cách phòng ngừa nhằm tránh gây hoang mang và giảm khả năng lây lan.

Tác giả: BS Trương Hoàng Hưng tốt nghiệp Đại học Y Dược TP HCM năm 2000, sau đó làm nội trú Nhi khoa tại Đại học Y Dược TP HCM và Texas Tech University (TTU). Hiện đang hành nghề BS Nhi khoa và BS giảng dạy lâm sàng tại TTU, Texas, Hoa Kỳ.

Theo BS Trương Hoàng Hưng (Phòng khám Nhi  MD KIDS PEDIATRICS, TP Irving, Texas, Hoa Kỳ)/Trí thức trẻ

Miễn cước lưu lượng 3G/4G khi đọc, tra cứu 700 bệnh và xem hàng nghìn video về sức khỏe. Soạn tin SK7 gửi 5005 (5.000đ/tuần) hoặc Bấm Tại đây!

Tin liên quan

GS.TS Nguyễn Văn Kính: Whitmore không phải là bệnh hiếm, không gây ra dịch

Sống khỏe - 16/09

GS.TS Nguyễn Văn Kính: Whitmore không phải là bệnh hiếm, không gây ra dịch

Thời gian gần đây liên tiếp phát hiện ra nhiều ca bệnh Whitmore khiến người dân lo lắng.

Bộ Y tế khuyến cáo người dân 5 cách phòng chống bệnh Whitmore

Sống khỏe - 17/09

Bộ Y tế khuyến cáo người dân 5 cách phòng chống bệnh Whitmore

Việc phát hiện nhiều ca bệnh Whitmore trong thời gian gần đây khiến dư luận khá hoang mang. Tuy nhiên, Bộ Y tế cho biết, bệnh này khó lây truyền từ người sang người. Đây là bệnh ít gặp, không gây thành dịch, nhưng bệnh cảnh thường tiến triển nặng, có tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt ở những người mắc bện

Thêm 1 trường hợp nhiễm vi khuẩn Whitmore: Bệnh nhân đã được điều trị kịp thời và qua cơn nguy kịch

Sống khỏe - 17/09

Thêm 1 trường hợp nhiễm vi khuẩn Whitmore: Bệnh nhân đã được điều trị kịp thời và qua cơn nguy kịch

Ngày 12/9, bệnh viện tiến hành nuôi cấy định danh vi khuẩn lần 2 cho bệnh nhân, đến ngày 14/9 đã phát hiện ra vi khuẩn Whitmore trong người bệnh nhân.

Tin cùng chuyên mục

Suy giãn tĩnh mạch, ngâm chân thế nào?

Sống khỏe - 17/09

Suy giãn tĩnh mạch, ngâm chân thế nào?

Tôi bị giãn tĩnh mạch, chân và cả bàn tay đều nổi nhiều mạch máu, cuối ngày chân tôi có cảm giác nặng, đi dép có cảm giác chật hơn, tức chân.

Cách phòng sốc nhiệt cho trẻ khi đi xe hơi

Sống khỏe - 17/09

Cách phòng sốc nhiệt cho trẻ khi đi xe hơi

Ngay cả khi thời tiết ôn hòa, nhiệt độ trong xe ôtô vẫn có thể vượt quá 38oC. Mùa hè nóng bức, dù cửa xe có mở hé xuống một chút, nhiệt độ trong xe có thể tăng lên đến hơn 40oC. Với nền nhiệt như vậy, ôtô đỗ ngoài trời vào mùa hè có thể biến thành một chiếc lò nướng và có thể khiến trẻ gặp nguy hiểm

Phân loại bệnh lao thế nào?

Sống khỏe - 16/09

Phân loại bệnh lao thế nào?

Khi nghi ngờ hoặc có các dấu hiệu bệnh lao, người bệnh sẽ được khuyên nên làm các xét nghiệm để chẩn đoán bệnh và có hướng điều trị.

Có nên dùng melatonin chữa mất ngủ?

Sống khỏe - 16/09

Có nên dùng melatonin chữa mất ngủ?

Tôi năm nay 52 tuổi, vài tháng gần đây tôi thường xuyên bị mất ngủ.

GS.TS Nguyễn Văn Kính: Whitmore không phải là bệnh hiếm, không gây ra dịch

Sống khỏe - 16/09

GS.TS Nguyễn Văn Kính: Whitmore không phải là bệnh hiếm, không gây ra dịch

Thời gian gần đây liên tiếp phát hiện ra nhiều ca bệnh Whitmore khiến người dân lo lắng.

Tin mới

Giao mùa, nếu bố mẹ có thói quen này, con dễ mắc viêm họng và nhiều bệnh nguy hiểm khác

Sống khỏe - 1 giờ trước

Giao mùa, nếu bố mẹ có thói quen này, con dễ mắc viêm họng và nhiều bệnh nguy hiểm khác

Thời tiết thay đổi thất thường là nguyên nhân khiến nhiều trẻ hay bị viêm họng. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trẻ gặp họa từ chính thói quen hàng ngày của bố mẹ.

TPHCM: 9 ca tử vong do sốt xuất huyết

Sống khỏe - 14/10

TPHCM: 9 ca tử vong do sốt xuất huyết

Số ca mắc sốt xuất huyết tuy chững lại nhưng vẫn ở mức cao, bệnh tay chân miệng, bệnh sởi tiếp tục gia tăng trên địa bàn TPHCM trong tháng 9.

Trước khi có tin tự tử, Sulli đã có loạt biểu hiện khiến ai cũng nghĩ cô đang gặp vấn đề tâm lý nặng nề

Sống khỏe - 14/10

Trước khi có tin tự tử, Sulli đã có loạt biểu hiện khiến ai cũng nghĩ cô đang gặp vấn đề tâm lý nặng nề

Tin tức Sulli qua đời hiện đang trở thành tâm điểm trên khắp các trang mạng xã hội. Nhiều người đồn đoán Sulli tìm đến cái chết do mắc chứng trầm cảm, bị stress nặng suốt một thời gian dài.

Vừa sinh xong đã khiến mọi người trầm trồ vì vóc dáng nuột nà, mẹ trẻ tiết lộ chỉ cần làm đều đặn 3 việc từ trong tháng

Sống khỏe - 14/10

Vừa sinh xong đã khiến mọi người trầm trồ vì vóc dáng nuột nà, mẹ trẻ tiết lộ chỉ cần làm đều đặn 3 việc từ trong tháng

Bà mẹ lấy lại dáng nuột nà “chuẩn không cần chỉnh” nhờ bộ bí quyết “1 trước sinh” - “3 sau sinh” đơn giản chị em nào cũng làm được.

Hà Nội: Tăng cường phòng chống bệnh sốt xuất huyết những tháng cuối năm 2019

Sống khỏe - 14/10

Hà Nội: Tăng cường phòng chống bệnh sốt xuất huyết những tháng cuối năm 2019

Theo báo cáo của Sở Y tế Hà Nội, cộng dồn từ đầu năm 2019 đến nay, toàn thành phố ghi nhận 5.993 ca mắc sốt xuất huyết Dengue, không có trường hợp tử vong.

Xem thêm

Video nổi bật