'Nhà từ thiện' khiến Thổ trục xuất 10 đại sứ phương Tây

Nhà từ thiện Osman Kavala bị cho là thành viên nhóm khủng bố FETO, bị giam giữ hơn 4 năm, nhận được sự ủng hộ của 10 quốc gia phương Tây.

Ngày 23/10, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cho biết ông đã chỉ thị cho Bộ Ngoại giao nước này tuyên bố 10 đại sứ, trong đó có Đại sứ Mỹ, Đức và Pháp, là những nhà ngoại giao 'không được hoan nghênh' liên quan đến tuyên bố chung kêu gọi trả tự do cho nhà từ thiện Thổ Nhĩ Kỳ Osman Kavala.

Nhà từ thiện Osman Kavala. Ảnh: New York Times

Tuyên bố chung kêu gọi trả tự do cho nhà từ thiện này được phát đi hôm 19/10 từ 10 nước - gồm Mỹ, Canada, Pháp, Phần Lan, Đan Mạch, Đức, Hà Lan, New Zealand, Na Uy và Thụy Điển.

Việc 10 quốc gia phương Tây cùng thống nhất quan điểm về một nhà từ thiện Thổ Nhĩ Kỳ khiến dư luận đặc biệt chú ý đến vai trò của ông này tại Ankara.

Nhà từ thiện Osman Kavala được biết đến với sự tham gia trong cuộc biểu tình ở Quảng trường Taksim năm 2013 nhằm phản đối việc phá bỏ một công viên mang tên Gezy để xây dựng trung tâm mua sắm. Các cuộc biểu tình phản đối đã diễn ra mạnh mẽ với sự tham gia của nhiều nhà hoạt động trẻ tuổi trên khắp đất nước, được cho là tạo nên một thách thức đối với sự lãnh đạo của Tổng thống Erdogan.

Một số cơ quan truyền thông phương Tây gọi cuộc biểu tình ở Công viên Gezy là nỗ lực đảo chính đầu tiên chống lại ông Erdogan. Sau sự kiện này là các cuộc tấn công chống tham nhũng nhằm vào các quan chức thân cận Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ vào cuối năm 2014 và cuộc đảo chính chống lại chính ông Erdogan vào tháng 7/2016. Tất cả được kết nối lại và bị coi là các nỗ lực từ nước ngoài nhằm lật đổ Chính phủ của ông Erdogan.

Giới quan sát cho rằng, ông Erdogan đã theo đuổi những người liên quan đến các cuộc biểu tình và đặc biệt là ông Kavala trong nhiều năm sau đó. Thời điểm đó, ông Kalava không phải một nhân vật chính trị và công việc từ thiện của ông này tập trung vào việc tái thiết cuộc sống của người dân sau các thiên tai và phát triển các chương trình văn hóa nghệ thuật của người thiểu số ở nước này.

Ông Kavala bị bắt năm 2017, bị buộc tội và sau đó được trắng án về việc dàn xếp và tài trợ cho những thành phần khủng bố tại các cuộc biểu tình bằng cách chuyển tiền từ nhà đầu tư tỷ phú Mỹ George Soros. Nhưng ông Kavala vẫn bị buộc tội gián điệp và 'cố gắng lật đổ trật tự hiến pháp' liên quan đến cuộc đảo chính bất thành năm 2016.

Osman Kavala đã bị coi là một thành viên của tổ chức FETO dưới sự điều hành của giáo sĩ Hồi giáo lưu vong Fethullah Gulen mà Ankara coi là khủng bố, nhóm đứng sau cuộc đảo chính quân sự bất thành hồi tháng 7/2016 nhằm lật đổ Tổng thống Erdogan.

Ông Kavala phải đối mặt với án tù chung thân vì 'cố gắng lật đổ trật tự hiến pháp' và 20 năm nếu bị kết tội gián điệp.

Nhà hoạt động này bị giam giữ trong khi phiên xử ông vẫn tiếp diễn và phía ông đã phủ nhận các cáo buộc.

Dự kiến, ông Kavala sẽ ra trình diện trong phiên tòa tiếp theo vào ngày 26/11 nhưng ông này tuyên bố sau những phát biểu gần đây của Tổng thống Erdogan về trục xuất các nhà ngoại giao phương Tây liên quan đến phiên xét xử của mình, phiên tòa sẽ không thể mang lại công bằng được nữa.

Trong tuyên bố chung về thả tự do cho ông Kavala được các đại sứ quán chia sẻ có đoạn: 'Việc tiếp tục trì hoãn xét xử ông Kavala, trong đó có việc hợp nhất các vụ án khác lại và tạo ra các vụ án mới sau khi tuyên bố trắng án trước đó, đã phủ bóng đen lên sự tôn trọng dân chủ, pháp quyền và tính minh bạch trong hệ thống tư pháp Thổ Nhĩ Kỳ. Chúng tôi kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ nhanh chóng thả tự do cho ông Kavala'.

Trong một phản ứng về tuyên bố của Tổng thống Erdogan liên quan đến việc trục xuất Đại sứ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 23/10 cho biết Washington đang yêu cầu Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ giải thích ý định của Ankara trong việc trục xuất Đại sứ Mỹ.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Đan Mạch Jeppe Kofod cho biết Bộ Ngoại giao nước này đang liên hệ với các quốc gia đồng minh. Ông đồng thời khẳng định các nước liên quan sẽ tiếp tục bảo vệ các nguyên tắc và giá trị chung được thể hiện qua tuyên bố chung liên quan đến ông Kavala.

Một nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Đức cũng cho biết 10 quốc gia trên đang tham vấn lẫn nhau.

Người đứng đầu bộ phận truyền thông của Bộ Ngoại giao Na Uy Trude Maaseide cho rằng: 'Đại sứ của chúng tôi đã không làm bất cứ điều gì đáng bị trục xuất. Chúng tôi sẽ tiếp tục kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ tuân thủ các tiêu chuẩn dân chủ và pháp quyền mà nước này đã cam kết theo Công ước Nhân quyền Châu Âu'.

Việc Thổ Nhĩ Kỳ cảnh báo về ngoại giao đối với 10 nước phương Tây có thể đặt ra những tình huống không mấy tích cực trong mối quan hệ vốn đã phức tạp giữa các đồng minh trong khối NATO những năm gần đây.

Ankara giữ vai trò then chốt trong cuộc khủng hoảng di cư từ Trung Đông, Bắc Phi đến miền đất hứa ở Lục địa già. Vị trí địa lý chiến lược cho phép Thổ Nhĩ Kỳ là một trong những đồng minh quan trọng nhất của NATO.

Nhưng trong vụ việc lần này, Tổng thống Erdogan cho thấy thái độ mạnh mẽ quyết liệt với sự nhất quán của 10 nước phương Tây. Cần chú ý, ngay cả khi Thổ Nhĩ Kỳ có những bước đi chiến lược với đối thủ của NATO như Nga, các nước phương Tây cũng ít cho thấy sự phẫn nộ một cách nhất quán như trong vụ việc của doanh nhân Osman Kavala.

Điều này càng đặt câu hỏi cho vai trò của doanh nhân này đối với các nước phương Tây và việc các đồng minh Thổ Nhĩ Kỳ có sẵn sàng chơi ván bài ngoại giao này với Ankara hay không.

Theo Hải Lâm/Đất Việt Link Gốc:           Copy Link
http://baodatviet.vn/the-gioi/tin-tuc-24h/nha-tu-thien-khien-tho-truc-xuat-10-dai-su-phuong-tay-3441015/

Tags: Thổ Nhĩ Kỳ - EU  |  doanh nhân Thổ Nhĩ Kỳ  |  đồng minh NATO  |  Tổng thống Erdogan  |  đảo chính Thổ Nhĩ Kỳ