Mỹ rời Afghanistan: Sai lầm chiến lược hay lựa chọn khôn ngoan?

Giới chuyên gia Mỹ đã có những đánh giá đầy mâu thuẫn đối với quyết định của Tổng thống Biden về việc rút quân Mỹ khỏi Afghanistan.

Washington bắt đầu chiến dịch quân sự ở Afghanistan vào năm 2001, sau loạt vụ tấn công khủng bố kinh hoàng đối với nước Mỹ vào ngày 11 tháng 9 năm đó. Đây là hoạt động quân sự kéo dài nhất trong lịch sử Hoa Kỳ và nó đã cướp đi sinh mạng của 2372 quân nhân Mỹ.

Hôm 29/4, Nhà Trắng xác nhận việc rút quân Mỹ khỏi Afghanistan đã bắt đầu và 'chiến dịch đưa những người lính Mỹ về nhà' được lên kế hoạch hoàn thành trước ngày 11 tháng 9.

Hoa Kỳ ra lệnh rút về nước các quan chức của mình tại đại sứ quán ở Afghanistan và những công dân Mỹ muốn rời khỏi đây cũng được khuyên nên làm như vậy càng sớm càng tốt.

Quyết định rút quân khỏi Afghanistan của Tổng thống Mỹ Joe Biden đã nhận được những phản hồi khác nhau. Một số chuyên gia Mỹ cho rằng đó là một 'sai lầm nghiêm trọng', nhưng số khác lại đánh giá đó là 'sự lựa chọn khôn ngoan', tương tự như việc kết thúc chiến tranh Việt Nam.

Tổng thống Mỹ Joe Biden đã ra lệnh cho Lầu Năm Góc rút quân khỏi Afghanistan

Sai lầm chiến lược của Mỹ…

Một vài chuyên gia Mỹ đã bày tỏ sự lo ngại rằng, nếu Taliban lên nắm quyền ở nước này, các tổ chức khủng bố quốc tế như al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo (IS) một lần nữa lại trỗi dậy và mạnh lên, trong một vài năm tới có thể là mối đe dọa đối với Hoa Kỳ.

Các chuyên gia về chính sách quốc tế Madiha Afzal và Michael O'Hanlon tại Viện Brookings-Mỹ trong bài viết 'Rút quân khỏi Afghanistan: Sai lầm của Biden khiến Mỹ rơi vào thế nguy hiểm' đã cho rằng, quyết định của Biden là một sai lầm nghiêm trọng.

Họ cho rằng Taliban vẫn chưa cắt đứt quan hệ với al-Qaeda và không tham gia vào quá trình liên Afghanistan giải quyết tình hình. al-Qaeda và IS có thể phục hồi và trở thành mối đe dọa đối với Hoa Kỳ trong vòng 18-36 tháng, sau khi Mỹ bỏ mặc chính quyền Kabul đơn thương độc mã trong cuộc chiến chống khủng bố.

Do đó, việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan có thể là 'tiếp tục chơi với lửa'.

Họ cho rằng, ông Biden và các đồng minh phải tìm cách quay trở lại vấn đề này và duy trì sự hiện diện quân sự ở Afghanistan trong một thời gian, ngay cả khi thực hiện với các điều kiện khác nhau và dưới một cái tên khác.

Nếu không, không chỉ người Afghanistan, mà cuối cùng, người Mỹ gần như chắc chắn sẽ phải đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng.

Mỹ bắt đầu chống khủng bố ở Afghanistan sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001

… hay sự lựa chọn khôn ngoan?

Ngược lại, giáo sư quan hệ quốc tế Stephen Walt từ trường Harvard viết trong bài báo trên tạp chí Foreign Policy lại cho đây là một bước đi táo bạo và đúng đắn. Hiện nay, Hoa Kỳ còn có nhiều vấn đề cần phải quan tâm ưu tiên và huy động nhiều nguồn lực hơn.

Theo Walt, đối với Hoa Kỳ thì đại dịch COVID-19, 'chủ nghĩa cánh tả khủng bố trong nước cánh hữu' và các vụ xả súng hàng loạt trong nước hiện là mối đe dọa lớn hơn.

Theo ông, nguy cơ Afghanistan một lần nữa sẽ trở thành 'thiên đường' cho những kẻ khủng bố đã được phóng đại lên rất nhiều. 'Nếu các nhóm khủng bố tỏ ra thiển cận để thiết lập lại căn cứ của chúng trên đất Afghanistan, Washington sẽ không chờ đợi để tấn công' - ông nói.

Theo quan điểm của ông, Hoa Kỳ hiện là mục tiêu khó khăn hơn cho những kẻ khủng bố so với thời điểm năm 2001.

Ý kiến ​này nhận được sự chia sẻ của bà Vanda Felbab-Brown - chuyên gia Trung tâm An ninh, Chiến lược và Công nghệ trong Chương trình Chính trị Quốc tế tại Viện Brookings. Theo bà, quyết định của Biden là 'một lựa chọn chiến lược khôn ngoan đòi hỏi sự can đảm chính trị đáng kể.'

Mỹ trong 20 năm đã không thể đánh bại Taliban, lực lượng có thể sớm trở thành lực lượng chính trị mạnh nhất ở Afghanistan, theo Felbab-Brown viết trong bài báo có tựa đề 'Quyết định rút khỏi Afghanistan là sự đúng đắn'.

Chính quyền Washington cũng thất bại trong việc giải quyết một vấn đề quan trọng khác của đất nước này, đó là sự xuất hiện của 'một tầng lớp chính trị tham nhũng, không thể kiểm soát, thay vì quản trị thì lại sa lầy vào các trò chơi phá hoại chính trị', bà nói thêm.

Có lo ngại rằng, sau khi Mỹ rút khỏi Afghanistan, Taliban sẽ lên nắm quyền, al-Qaeda và IS sẽ mạnh lên

Mối đe dọa xảy ra nội chiến

Những học giả và người dẫn chuyên mục trên các phương tiện truyền thông hàng đầu nước Mỹ đều đồng ý với nhau về một điều là việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan sẽ khiến nước này sẽ phải đối mặt với những thời điểm khó khăn trong thời gian tới.

Tất cả các chuyên gia Mỹ đều thống nhất nhận định rằng, việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan có thể là sự khởi đầu cho một cuộc nội chiến ở nước này, thậm chí là một cuộc chiến tranh giành quyền lực giữa các phe nhóm khủng bố với nhau, tương tự như tình hình ở quốc gia Trung Đông là Syria, dẫn đến việc dòng người tị nạn ồ ạt chạy ra các nước láng giềng.

Các chuyên gia cũng tin rằng, khả năng phong trào Taliban cực đoan lên nắm quyền sẽ làm suy yếu các quyền và tự do chính trị, dân sự của công dân.

Richard Haas - giám đốc Hội đồng Đối ngoại, cựu Điều phối viên về tương lai của Afghanistan dưới thời cựu tổng thống George W. Bush và Giáo sư Kennedy Megan O'Sullivan của trường Harvard viết trên tờ Washington Post rằng, ở mức tối thiểu, Washington phải sẵn sàng cung cấp nơi trú ẩn an toàn cho những người Afghanistan đã mạo hiểm mạng sống của mình trong hai thập kỷ qua khi cộng tác trực tiếp với liên minh do Mỹ dẫn đầu và hiện có thể trở thành mục tiêu trả thù.

Theo quan điểm của họ, Hoa Kỳ cũng nên lưu ý sự bất ổn ở Afghanistan có thể ảnh hưởng đến nước láng giềng Pakistan, quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân.

Theo Huy Bình/Đất Việt Link Gốc:           Copy Link
http://baodatviet.vn/the-gioi/quan-he-quoc-te/my-roi-afghanistan-sai-lam-chien-luoc-hay-lua-chon-khon-ngoan-3431490/

Tags: vụ tấn công khủng bố 11/9  |  Mỹ rút quân khỏi Afghanistan  |  Mỹ đàm phán với Taliban  |  tổ chức khủng bố al-Qaeda